Την επιστροφή 2 εκατ. ευρώ από τη ΔΕΥΑ Κιλκίς ζητά το Υπουργείο Οικονομικών για το έργο των ψηφιακών υδρομέτρων

29 Ιουλίου, 2026

Ένα ολόκληρο υποέργο ύδρευσης στο Κιλκίς, προϋπολογισμού πάνω από 2 εκατομμύρια ευρώ που χρηματοδοτήθηκε από το ΕΣΠΑ, «κόβεται» εξ ολοκλήρου από τη συγχρηματοδότηση, μετά την αποκάλυψη ότι τα υδρόμετρα που τελικά παραδόθηκαν δεν ήταν αυτά τα οποία είχε προβλέψει η αρχική προκήρυξη και σύμβαση.

Η δημοσιονομική διόρθωση αφορά που επιβάλλεται αφορά στο σύνολο του υποέργου «ΕΜΒΛΗΜΑΤΙΚΑ ΕΡΓΑ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΔΕΥΑ ΚΙΛΚΙΣ», που είναι ενταγμένο στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» και χρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής.

Με απόφαση που κοινοποιήθηκε στη ΔΕΥΑ Κιλκίς και φέρει την υπογραφή του Γενικού Γραμματέα Διαχείρισης Προγραμμάτων ΕΣΠΑ Βασίλειου Σιαδήμα, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιβάλλει «δημοσιονομική διόρθωση και ανάκτηση παρανόμως καταβληθέντος ποσού 2.035.418,70€ που αφορά στο 100% των δαπανών του υποέργου 3 που κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το εθνικό πρόγραμμα στον δικαιούχο “Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Κιλκίς” με ΑΦΜ 090133167».

Η απόφαση αναφέρει ότι στο πλαίσιο εκτέλεσης της σύμβασης «επήλθε ουσιώδης τροποποίηση» κατά παράβαση της κείμενης νομοθεσίας για τις δημόσιες συμβάσεις, κρίνοντας ως μη επιλέξιμο το 100% των δαπανών του υποέργου «Προμήθεια Ψηφιακών Υδρομέτρων».

Τι άλλαξε στα υδρόμετρα

Η απόφαση στηρίζεται σε έλεγχο τον οποίο διενήργησε η Εθνική Αρχή Διαφάνειας από το 2023 και εξηγεί λεπτομερώς τις παρατυπίες που στάθηκαν αφορμή για την πλήρη απόρριψη της δαπάνης.

Σύμφωνα με τον έλεγχο της Αρχής Διαφάνειας, αντί για υδρόμετρα με ενσωματωμένο ηλεκτρονικό καταγραφικό και ασύρματη επικοινωνία -όπως προέβλεπε η αρχική σύμβαση- παραδόθηκαν συσκευές με εξωτερική, αφαιρούμενη διάταξη και μηχανικό καταγραφικό. Με βάση τα ευρήματα, διαπιστώνεται πως αυτή η αλλαγή δεν ήταν απλή λεπτομέρεια, αλλά αλλοίωσε ουσιαστικά το αντικείμενο του διαγωνισμού.

Συγκεκριμένα, όπως αναφέρει η απόφαση, «έλαβε χώρα αντικατάσταση των συμβατικώς προβλεπόμενων ψηφιακών υδρομετρητών με υδρόμετρα διαφορετικής τεχνικής αρχιτεκτονικής, ήτοι με εξωτερική αφαιρούμενη διάταξη επικοινωνίας και μηχανικό καταγραφικό αντί ενσωματωμένης διάταξης ασύρματης επικοινωνίας και ηλεκτρονικού καταγραφικού, η οποία δεν συνιστά απλή τεχνική προσαρμογή ή λειτουργικά επουσιώδη απόκλιση, αλλά μεταβάλλει ουσιώδες τεχνικό χαρακτηριστικό του αντικειμένου της σύμβασης, το οποίο είχε τεθεί ως δεσμευτική τεχνική απαίτηση των συμβατικών τευχών».

Γιατί παραβιάζει τον ανταγωνισμό

Η απόφαση δεν σταματά στο τεχνικό σκέλος, αλλά εξηγεί γιατί η αλλαγή θεωρείται νομικά κρίσιμη: «δεδομένου ότι το τροποποιημένο τεχνικό χαρακτηριστικό αποτελούσε στοιχείο των αρχικών τεχνικών προδιαγραφών, η μεταγενέστερη αποδοχή διαφορετικού τύπου προϊόντος αλλοιώνει το κανονιστικό πλαίσιο επί του οποίου οι οικονομικοί φορείς αποφάσισαν τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό και διαμόρφωσαν τις προσφορές τους. Ως εκ τούτου, η μεταβολή αυτή είναι αντικειμενικά πρόσφορη να επηρεάσει τον ανταγωνισμό, ανεξαρτήτως του αν είναι δυνατόν να αποδειχθεί εκ των υστέρων ποιοι συγκεκριμένοι οικονομικοί φορείς θα συμμετείχαν ή ποια διαφορετική προσφορά θα είχε επιλεγεί».

Επιπλέον, η απόφαση επισημαίνει σημαντική διαδικαστική παράλειψη: «διαπιστώθηκε μη τήρηση της διαδικασίας» κατά παράβαση πολλαπλών διατάξεων (των άρθρων 221 και 132 του ν. 4412/2016) σύμφωνα με τις οποίες η αρμόδια Επιτροπή Παρακολούθησης και οι ελεγκτικές αρχές έπρεπε να γνωρίζουν και να γνωμοδοτήσουν προς το Δ.Σ. της Δ.Ε.Υ.Α.Κ. πριν αποφασίσει για την τροποποίηση της σύμβασης. Συνεπώς, αλλαγή τεχνικών προδιαγραφών μπορούσε να γίνει, αλλά δεν τηρήθηκε η διαδικασία.

Δεν «σώζει» η καλή λειτουργία των υδρομέτρων

Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα σημεία της απόφασης είναι πως απορρίπτει εκ προοιμίου το επιχείρημα ότι τα υδρόμετρα που τελικά τοποθετήθηκαν λειτουργούν κανονικά: «Η τυχόν λειτουργικότητα, τεχνική επάρκεια ή οικονομική ωφέλεια του παραληφθέντος εξοπλισμού δεν αίρει την παρατυπία ούτε καθιστά τη σχετική δαπάνη επιλέξιμη. Η επιλεξιμότητα των συγχρηματοδοτούμενων δαπανών προϋποθέτει όχι μόνο την πραγματική παράδοση και λειτουργία του φυσικού αντικειμένου, αλλά και τη συμμόρφωση της διαδικασίας ανάθεσης και εκτέλεσης προς τους εφαρμοστέους κανόνες δημοσίων συμβάσεων, ιδίως δε προς τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού».

Γιατί η διόρθωση είναι στο 100% και όχι μερική

Η απόφαση του υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αιτιολογεί και γιατί επιλέχθηκε η πλήρης απόρριψη της δαπάνης αντί για αναλογική μείωση.

Όπως αναφέρει: «κατά τον καθορισμό του ύψους της δημοσιονομικής διόρθωσης συνεκτιμήθηκαν η φύση της παράβασης, η έκτασή της, η επίδρασή της στις συνθήκες του ανταγωνισμού, το γεγονός ότι αφορά το κύριο και όχι παρεπόμενο αντικείμενο της σύμβασης, καθώς και η αδυναμία απομόνωσης συγκεκριμένου τμήματος της δαπάνης που να μην επηρεάζεται από την παρατυπία. Υπό τα δεδομένα αυτά, η δημοσιονομική διόρθωση επιβάλλεται επί του συνόλου της δαπάνης του υποέργου, διότι η διαπιστωθείσα παρατυπία δεν αφορά μεμονωμένο τμήμα της εκτέλεσης της σύμβασης αλλά το ίδιο το κύριο συμβατικό αντικείμενο της προμήθειας».

Και καταλήγει: «το σύνολο της σχετικής δαπάνης του υποέργου κρίνεται μη επιλέξιμο και επιβάλλεται δημοσιονομική διόρθωση ίση με το σύνολο της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε για το συγκεκριμένο υποέργο, που αποτελεί μέτρο διόρθωσης, αναγκαίο, πρόσφορο και σύμμετρο προς τη βαρύτητα της διαπιστωθείσας παράβασης».

Πώς θα επιστραφούν τα χρήματα

Σύμφωνα με την απόφαση, «το παρανόμως καταβληθέν ποσό, το οποίο αποτελεί το αντικείμενο της δημοσιονομικής διόρθωσης, ύψους 2.035.418,70 €, ανακτάται για τον Κρατικό Προϋπολογισμό, από τον υπόχρεο φορέα, με επιστροφή των μη επιλέξιμων ποσών στη Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (ΔΟΥ) και στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού».

Όπως αναφέρεται, η ΔΕΥΑ Κιλκίς οφείλει να καταβάλει το ποσό «εντός δέκα πέντε (15) ημερολογιακών ημερών από την κοινοποίηση της παρούσας», ενώ σε περίπτωση μη εμπρόθεσμης επιστροφής, «το χρέος θα βεβαιωθεί στην αρμόδια για τη φορολογία εισοδήματος ΔΟΥ του υπόχρεου (…) και θα επιδιωχθεί η είσπραξή του ποσού με βάση τις διατάξεις του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ)», επιβαρυνόμενο μάλιστα με τόκους υπερημερίας.

Η απόφαση, τέλος, αφήνει ανοιχτό το δικαίωμα ένστασης, καθώς «προσβάλλεται με τα ένδικα μέσα που προβλέπονται από τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις εντός εξήντα (60) ημερών από της κοινοποιήσεώς της».

Η απόφαση που αναρτήθηκε στη ΔΙΑΥΓΕΙΑ με αριθμό ΑΔΑ ΨΠ55Η-9ΙΕ:

ΑΠΟΦΑΣΙΖΟΥΜΕ

Για την πράξη «Εμβληματικά έργα ύδρευσης ΔΕΥΑ Κιλκίς – Ολοκλήρωσης 1ης Φάσης» που έχει ενταχθεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη» (ΥΜΕΠΕΡΑΑ) με κωδ. ΟΠΣ 5174701 που χρηματοδοτείται από το Ταμείο Συνοχής μέσω της ΣΑΕ 275/1:

Την επιβολή δημοσιονομικής διόρθωσης και ανάκτησης, παρανόμως καταβληθέντος ποσού 2.035.418,70 € (δύο εκατομμύρια τριάντα πέντε χιλιάδες τετρακόσια δέκα οκτώ ευρώ και εβδομήντα λεπτά) που αφορά στο 100% των δαπανών του υποέργου 3 που κρίθηκαν οριστικά ως μη επιλέξιμες για το εθνικό πρόγραμμα στον δικαιούχο «Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Κιλκίς» με ΑΦΜ 090133167.
Η ανωτέρω δημοσιονομική διόρθωση επιβάλλεται διότι, στο πλαίσιο υλοποίησης του υποέργου α/α 3 με τίτλο «Προμήθεια Ψηφιακών Υδρομέτρων» επήλθε ουσιώδης τροποποίηση της σύμβασης κατά παράβαση των διατάξεων : α) της παρ. Ι.ε του άρθρου 132 σε συνδυασμό με τις διατάξεις της παρ. 4.α του αυτού άρθρου του ν. 4412/2016 και β) του άρθρου 221 παρ. 1.ζ10 & 11.στ11 του ν. 4412/2016. Ειδικότερα η διόρθωση επιβάλλεται για τους εξής λόγους:

Έλαβε χώρα αντικατάσταση των συμβατικώς προβλεπόμενων ψηφιακών υδρομετρητών με υδρόμετρα διαφορετικής τεχνικής αρχιτεκτονικής, ήτοι με εξωτερική αφαιρούμενη διάταξη επικοινωνίας και μηχανικό καταγραφικό αντί ενσωματωμένης διάταξης ασύρματης επικοινωνίας και ηλεκτρονικού καταγραφικού, η οποία δεν συνιστά απλή τεχνική προσαρμογή ή λειτουργικά επουσιώδη απόκλιση, αλλά μεταβάλλει ουσιώδες τεχνικό χαρακτηριστικό του αντικειμένου της σύμβασης, το οποίο είχε τεθεί ως δεσμευτική τεχνική απαίτηση των συμβατικών τευχών. Με την παραλαβή των ως άνω υδρομετρητών επήλθε ουσιώδης τροποποίηση της σύμβασης, κατά παράβαση των διατάξεων της παρ. Ι.ε του άρθρου 132 σε συνδυασμό με τις διατάξεις της παρ. 4.α του αυτού άρθρου του ν. 4412/2016. Ειδικότερα, δεδομένου ότι το τροποποιημένο τεχνικό χαρακτηριστικό αποτελούσε στοιχείο των αρχικών τεχνικών προδιαγραφών, η μεταγενέστερη αποδοχή διαφορετικού τύπου προϊόντος αλλοιώνει το κανονιστικό πλαίσιο επί του οποίου οι οικονομικοί φορείς αποφάσισαν τη συμμετοχή τους στον διαγωνισμό και διαμόρφωσαν τις προσφορές τους. Ως εκ τούτου, η μεταβολή αυτή είναι αντικειμενικά πρόσφορη να επηρεάσει τον ανταγωνισμό, ανεξαρτήτως του αν είναι δυνατόν να αποδειχθεί εκ των υστέρων ποιοι συγκεκριμένοι οικονομικοί φορείς θα συμμετείχαν ή ποια διαφορετική προσφορά θα είχε επιλεγεί.
Δεδομένου ότι επρόκειτο περί τροποποίησης της σύμβασης, διαπιστώθηκε μη τήρηση της διαδικασίας των διατάξεων του άρθρου 221 παρ. 1.ζ10 & 11.στ11 του ν. 4412/2016, σύμφωνα με τις οποίες η αρμόδια επιτροπή παρακολούθησης όφειλε να γνωμοδοτήσει προς το αποφαινόμενο όργανο, ήτοι το Δ.Σ. της Δ.Ε.Υ.Α.Κ., το οποίο εκ του νόμου, είχε την αρμοδιότητα να αποφασίσει για την τροποποίηση της σύμβασης.
Περαιτέρω όμως, ακόμη και αν είχε τηρηθεί η διαδικασία αυτή, η συγκεκριμένη τροποποίηση δεν θα μπορούσε να θεωρηθεί αυτοδικαίως επιτρεπτή, εφόσον προηγουμένως έπρεπε να εξετασθεί αν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις του άρθρου 132 του ν. 4412/2016. Συνεπώς, η διαδικαστική παράλειψη και η ουσιαστική παραβίαση των διατάξεων περί τροποποίησης της σύμβασης λειτουργούν σωρευτικά και όχι αυτοτελώς.
Η διαπιστωθείσα παρατυπία αξιολογείται κατά τις κατευθυντήριες γραμμές της Απόφασης C(2019) 3452 final της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεδομένου ότι αφορά μεταβολή ουσιώδους όρου της σύμβασης κατά το στάδιο εκτέλεσης, η οποία επηρεάζει τις συνθήκες του αρχικού ανταγωνισμού και το αντικείμενο επί του οποίου υποβλήθηκαν και αξιολογήθηκαν οι προσφορές. Λόγω της φύσης και της έκτασης της παρατυπίας, η οικονομική της επίπτωση δεν είναι δυνατόν να προσδιορισθεί με βεβαιότητα μέσω ακριβούς ποσοτικοποίησης επιμέρους ζημίας, πλην όμως αφορά το σύνολο του κύριου συμβατικού αντικειμένου του υποέργου.
Η τυχόν λειτουργικότητα, τεχνική επάρκεια ή οικονομική ωφέλεια του παραληφθέντος εξοπλισμού δεν αίρει την παρατυπία ούτε καθιστά τη σχετική δαπάνη επιλέξιμη. Η επιλεξιμότητα των συγχρηματοδοτούμενων δαπανών προϋποθέτει όχι μόνο την πραγματική παράδοση και λειτουργία του φυσικού αντικειμένου, αλλά και τη συμμόρφωση της διαδικασίας ανάθεσης και εκτέλεσης προς τους εφαρμοστέους κανόνες δημοσίων συμβάσεων, ιδίως δε προς τις αρχές της διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και του ελεύθερου ανταγωνισμού.
Κατά τον καθορισμό του ύψους της δημοσιονομικής διόρθωσης συνεκτιμήθηκαν η φύση της παράβασης, η έκτασή της, η επίδρασή της στις συνθήκες του ανταγωνισμού, το γεγονός ότι αφορά το κύριο και όχι παρεπόμενο αντικείμενο της σύμβασης, καθώς και η αδυναμία απομόνωσης συγκεκριμένου τμήματος της δαπάνης που να μην επηρεάζεται από την παρατυπία. Υπό τα δεδομένα αυτά, η δημοσιονομική διόρθωση επιβάλλεται επί του συνόλου της δαπάνης του υποέργου, διότι η διαπιστωθείσα παρατυπία δεν αφορά μεμονωμένο τμήμα της εκτέλεσης της σύμβασης αλλά το ίδιο το κύριο συμβατικό αντικείμενο της προμήθειας. Εφόσον η ουσιώδης τροποποίηση αφορά το βασικό αντικείμενο της προμήθειας και επηρεάζει τις συνθήκες υπό τις οποίες ανατέθηκε η σύμβαση, η παρατυπία δεν είναι δυνατόν να απομονωθεί σε επιμέρους οικονομικό τμήμα της δαπάνης ούτε να αποκατασταθεί με αναλογική μείωση της χρηματοδότησης. Για τον λόγο αυτόν, το σύνολο της σχετικής δαπάνης του υποέργου κρίνεται μη επιλέξιμο και επιβάλλεται δημοσιονομική διόρθωση ίση με το σύνολο της χρηματοδότησης που καταβλήθηκε για το συγκεκριμένο υποέργο, που αποτελεί μέτρο διόρθωσης, αναγκαίο, πρόσφορο και σύμμετρο προς τη βαρύτητα της διαπιστωθείσας παράβασης.»

Το ποσό της δημοσιονομικής διόρθωσης μειώνει αντίστοιχα το συγχρηματοδοτούμενο ποσό που έχει καταχωρισθεί στο ΟΠΣ, καθώς και τον επιλέξιμο προϋπολογισμό της οικείας πράξης.
Το παρανόμως καταβληθέν ποσό, το οποίο αποτελεί το αντικείμενο της δημοσιονομικής διόρθωσης, ύψους 2.035.418,70 €, ανακτάται για τον Κρατικό Προϋπολογισμό, από τον υπόχρεο φορέα, με επιστροφή των μη επιλέξιμων ποσών στη Δημόσια Οικονομική Υπηρεσία (ΔΟΥ) και στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού.
Υπόχρεος του προς ανάκτηση ποσού είναι ο φορέας Δημοτική Επιχείρηση Ύδρευσης Αποχέτευσης Κιλκίς «ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ ΥΔΡΕΥΣΗΣ ΑΠΟΧΕΤΕΥΣΗΣ ΚΙΛΚΙΣ» με ΑΦΜ 090133167.
Η απόφαση αυτή αποτελεί νόμιμο τίτλο βεβαίωσης του χρέους. Η καταβολή του ποσού πρέπει να πραγματοποιηθεί σε οποιαδήποτε ΔΟΥ στα έσοδα του Κρατικού Προϋπολογισμού, εντός δέκα πέντε (15) ημερολογιακών ημερών από την κοινοποίηση της παρούσας μέσω συστημένης επιστολής ή με απόδειξη παραλαβής στον υπόχρεο, με την προσκόμιση της απόφασης.
Ο υπόχρεος οφείλει να ενημερώσει τον φορέα διαχείρισης εντός δεκαπέντε (15) ημερολογιακών ημερών από την καταβολή του ποσού με την προσκόμιση σε αυτόν των στοιχείων τεκμηρίωσης του καταβληθέντος ποσού (τριπλότυπο είσπραξης από τη ΔΟΥ).
Σε περίπτωση μη επιστροφής του χρηματικού ποσού εντός της ανωτέρω προθεσμίας του σημείου 6, το χρέος θα βεβαιωθεί στην αρμόδια για τη φορολογία εισοδήματος ΔΟΥ του υπόχρεου με τη σύνταξη και αποστολή του χρηματικού καταλόγου από τον φορέα διαχείρισης και θα επιδιωχθεί η είσπραξή του ποσού με βάση τις διατάξεις του Κώδικα Εισπράξεως Δημοσίων Εσόδων (ΚΕΔΕ).
Το προς ανάκτηση παρανόμως καταβληθέν ποσό που βεβαιώνεται στη ΔΟΥ επιβαρύνεται με τόκους υπερημερίας και τυχόν λοιπές προσαυξήσεις σύμφωνα με τις ισχύουσες κάθε φορά διατάξεις του ΚΕΔΕ. H παρούσα απόφαση προσβάλλεται με τα ένδικα μέσα που προβλέπονται από τις εκάστοτε ισχύουσες διατάξεις εντός εξήντα (60) ημερών από της κοινοποιήσεώς της.

Ο Γενικός Γραμματέας Διαχείρισης Τομεακών Προγραμμάτων ΕΤΠΑ, ΤΣ και ΕΚΤ

Βασίλειος Σιαδήμας