ΣΧΕΔΟΝ ολοκληρώθηκαν ανά το πανελλήνιο οι εορτασμοί της δεύτερης μεγάλης εθνικής μας επετείου, του ιστορικού πανεθνικού «ΟΧΙ» του 1940. Το είχε διαδηλώσει με αποφασιστικότητα ευθύς εξαρχής ο τότε πρωθυπουργός Ιωάννης Μεταξάς αποκρινόμενος στο ιταλικό τελεσίγραφο, το είχε προσυπογράψει ο τότε βασιλιάς Γεώργιος, αλλά το διακήρυξε στην πράξη σύσσωμος ο λαός με πανεθνικό ενθουσιασμό, πανεθνικό ηρωισμό, πανεθνική αντεπίθεση και πανεθνική αντίσταση μιάς αλύγιστα γενναιόψυχης τετραετίας, που θα έληγε (χωρίς να καταλήξει) το 1944, πάλι Οκτώβριο μήνα!
Κάθε χρόνο οι εορτασμοί ολοκληρώνονται, με τη μεγάλη μαθητική παρέλαση στην πρωτεύουσα και βεβαίως τις μαθητικές παρελάσεις της 27ης Οκτωβρίου και τη μεγάλη στρατιωτική παρέλαση της 28ης στη συμπρωτεύουσα, ενώπιον του Προέδρου της Δημοκρατίας. Στη Βόρειο Ελλάδα όπου διαδραματίστηκαν οι πρώτες αποφασιστικές σκηνές του Β´ Παγκοσμίου Πολέμου στη χώρα μας…
Ειδικά εδώ, όπου είχαν προηγηθεί και οι καταλυτικές εξελίξεις των Βαλκανικών και του Α´ Μεγάλου Πολέμου. Γι᾽ αυτό άλλωστε, πριν την 28η Οκτωβρίου του 1940, τιμάται κάθε χρόνο επετειακά πάλι στη Θεσσαλονίκη η 26η Οκτωβρίου του 1912, συνεπετειακά με τη μνήμη του οικουμενικά περιώνυμου πολιούχου της και μεγαλομάρτυρος Δημητρίου, του Μυροβλύτου.
***
ΠΡΟΗΓΟΥΝΤΑΙ βεβαίως ή και επακολουθούν ανά τα επαρχιακά (μικρά ή μεγάλα) αστικά κέντρα της Βορείου Ελλάδος πολλές άλλες μικρότερες επέτειοι για τα κομβικά γεγονότα του 1912 και του 1913, που εξασφάλισαν τη λύτρωση από αιώνων σκλαβιάς σε μεγάλο τμήμα της σημερινής μας πατρίδας.
Μια τέτοια επέτειος τιμήθηκε πρεπόντως κι εφέτος στη Μητρόπολή μας, 23 Οκτωβρίου, 114 χρόνια από τότε που ανέπνευσε ελεύθερα η Γουμένισσα και όλη η Παιονία, μετά από αιώνες οθωμανικού ζυγού. Και δεν ήταν μόνο η Παιονία που απολυτρωνόταν αμαχητί, αλλά κατά κάποιο τρόπο διάνοιγε το δρόμο, διασφάλιζε τα περάσματα του Αξιού, για να παραδοθεί αμαχητί επιτέλους απελεύθερη και η Θεσσαλονίκη, μετά από τρεις μόλις μέρες, στις 26 Οκτωβρίου 1912.
Φέτος η μία τοπική απελευθερωτική επέτειος της 23ης Οκτωβρίου 1912 (114 χρόνια από τότε) τιμήθηκε με κάθε άνεση, καθώς ο καιρός ήταν ευνοικότατος, ήπιος, με ηλιοφάνεια, που επιδοτούσε με χαρμοσύνη τον εύλογο εορταστικό ενθουσιασμό των μαθητών από τα σχολεία της κωμόπολης και ευρύτερα της Παιονίας, αλλά και των ένστολων μελών με παραδοσιακές στολές από τους τοπικούς πολιτιστικούς συλλόγους που πάντοτε συμμετέχουν.
Η δεύτερη φετινή επέτειος της 28ης Οκτωβρίου 1940 (86 χρόνια από τότε) συνέπεσε να τιμάται κι εδώ, όπως και στη Θεσσαλονίκη και ανά την Ελλάδα, με δυσμενέστερες καιρικές συνθήκες, ψυχρό αέρα και κρύο πολύ, κάτω από ένα συννεφιασμένο ουρανό που προμηνούσε κι άλλη κακοκαιρία.
Αυτές οι εναλλαγές των καιρικών συνθηκών, από ηπιοτέρων προς τις δριμύτερες, αποτύπωναν ειδικά για μας, εδώ στην Παιονία μέχρι και τη Γέφυρα της Ιεράς Μητροπόλεώς μας, αλλά και για το Κιλκίς και πιο πέρα για τη Θεσσαλονίκη τις εναλλαγές της ειρηνικής παράδοσης-απελευθέρωσης του 1912 με τις σκληρότατες αιματηρές απελευθερώσεις του 1913 (Κιλκίς) και όσα βίωσαν στο ίδιο το κορμί της ιστορίας τους, της ιστορίας μας, οι προγενέστερες γενιές του 1920-24 και του 1940-49.
Από την ολόφωτη χαρμοσύνη και την ηλιοφάνεια της 23ης Οκτωβρίου στην αδυσσώπητη δριμύτητα της 28ης Οκτωβρίου! Από την ειρηνική παράδοση-ελευθέρωση της Γουμένισσας το 1912 στη θυσιαστική ομόψυχη και ομόφωνη υπεράσπιση του εθνικού μας χώρου το 1940.
Επ᾽ αμφοτέρων των «συγκυριακών συνθηκών» (μεθ᾽ όσης ευνοικής ευνοικότητος ή άτεγκτης σκληρότητος αντιστοίχως σήμαιναν) επωχήθηκε η νίκη του ψυχωμένου Ελληνισμού, η αποφασιστικότητα από τη μια και η γενναιοψυχία από την άλλη, η αποφασιστική ευφυία και ο ανεξάντλητος δυναμισμός, η προβλεπτική ετοιμότητα και η επιχειρησιακή φιλοπατρία, η λεβεντιά της Ρωμέηκης ανδρειοσύνης σε δύο ενιστορικές αποτυπώσεις.
ΣΗΜΕΡΑ που τιμούμε εκείνες τις κομβικές εξελίξεις επετειακά, δεν τίθεται σε μας ζήτημα αξιολόγησης της σημασίας για την πρώτη ή την ύστερη επέτειο. Δεν τις γιορτάζουμε με τη «λογική» των προτιμήσεων περί κάποια «εκθεσιακά αγαθά». Γιορτάζουμε τις διττές αυτές επετείους του Οκτωβρίου (όπως και όλες τις άλλες τοπικές ή πανεθνικές επετείους), για να μην χάνουμε από την ψυχή μας την αίσθηση και συναίσθηση του θαυμασμού προ των Ηρώων των Ηρώων μας.
Τα Ηρώα (τα μνημεία δηλαδή) έχουν στη γλώσσα μας μιάν «υπογεγραμμένη», μιάν υπογράμμιση, μια σηματοδότηση που την αρύονται όχι από τον καλλιτέχνη, αλλά από τους ίδιους τους Ήρωες. Αυτοί είναι που στεφανώνουν τα Ηρώα της ιστορίας μας και μας παραπέμπουν στο «δίκαιο στεφάνι», στο στεφάνι της άφθαρτης δικαίωσης που αναφέρει ο απόστολος Παύλος (παίρνοντας παράδειγμα από το στεφάνωμα των νικητών σε αγωνίσματα της εποχής του).
***
ΑΥΤΟ θέλησα να τονίσω κι εγώ είτε με κηρύγματα είτε με συζητήσεις σε ανοικτό κύκλο, αυτές τις μέρες, αφορμώμενος από την τοπική επέτειο επίσημου εορτασμού των «Ελευθερίων» της Παιονίας στη Γουμένισσα, όπως και από τη δεύτερη μεγάλη πανεθνική επέτειο του ιστορικού «ΟΧΙ» του 1940 στο Πολύκαστρο, αλλά κι από τη μνήμη του μεγαλομάρτυρος και αγνοτάτου αγίου Δημητρίου του Μυροβλύτου στο Πολύπετρο (αφ᾽ εσπέρας) και στην Αξιούπολη (το πρωί της 26ης Οκτωβρίου).
Στις 23 Οκτωβρίου, επί 36 χρόνια, τελούμε την θεία Λειτουργία του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου στο Μητροπολιτικό Ναό, λόγω της συναξαριακής εορτής και της ιστορικής επετείου, καθώς στην τότε Γουμένισσα υπήρχε Μετόχι του Παναγίου Τάφου, σε μικρή απόσταση από του Ναού! Η απελευθέρωση λοιπόν της ακμαίας οικονομικά κωμόπολης αμαχητί εκείνη τη μέρα (νύχτα της 22ας προς 23η Οκτωβρίου) δεν ήταν τυχαίο συμβάν.
Αυτό και τόνισα στον πολύ σύντομο Χαιρετισμό μου προς τον Πρόεδρο της Βουλής κ. Νικήτα Κακλαμάνη και την εκπρόσωπο της Κυβέρνησης Υφυπουργό Εργασίας & Κοινωνικής Ασφάλισης κα Άννα Ευθυμίου, άμα τω πέρατι της επίσημης Δοξολογίας. Κατ᾽ επιταγήν χρέους ωστόσο αναφέρθηκα και στο καίριο για την σύγχρονη Ελληνική επαρχία δημογραφικό ζήτημα, απευθύνοντας δραματική έκκληση για τις καταλυτικές ιστορικές συνέπειες. .
ΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΟΞΟΛΟΓΙΑ
κύριε Πρόεδρε της Βουλής των Ελλήνων,
κυρία Υφυπουργέ, εκπρόσωπε της Κυβερνήσεως,
καλώς ήρθατε πρώτη φορά στην «ιστορική έδρα» του Δήμου Παιονίας, τιμώντας έτσι εξαιρετικά τα «Ελευθέρια» της πόλης και όλου του Δήμου Παιονίας και όχι μόνον.
Έντιμοι αρχές και εξουσίες του τόπου μας. Η συμμετοχή σας (στην 114η επέτειο της απελευθερώσεως από τον Τουρκικό ζυγό) αποτελεί ύψιστη τιμή για όλη την επαρχία μας.
Τα παιδιά μας και οι μεγαλύτεροι με τις ελληνικές σημαίες (και τα ελληνικά σημαινόμενα, που δεν ξέρω αν… και κατά πόσο… διδάσκονται ανά την ελληνική κοινωνία… και μέχρι πότε…), πάντως σας δείχνουν ότι η σημερινή γιορτή ανέκαθεν γεννούσε μιάν αίσθηση τόλμης και αίγλης ειδικά στους Έλληνες και τις Ελληνίδες αυτής της ηρωικής περιοχής.
Η παρουσία σας, κύριε Πρόεδρε και κυρία Υπουργέ, αναγνωρίζει εμφαντικά αυτή την πολλαπλή σημασία. Και σας ευχαριστούμε. Ο Θεός να σας αξιώνει να τιμάτε με την ψυχή σας και να τιμάσθε από παρόμοιες επετειακές ιστορικές ανατάξεις.
Η μικρή σημερινή Γουμένισσα (όπως και ο συνοριακά «κομβικός» Δήμος Παιονίας) είναι…
και προπαντός η ελευθερωθείσα ιστορική Γουμένισσα ήταν ελληνόψυχη, ελληνική στην ουσία της.
Εδώ είχε απλώς εδρεύουσα μια Οθωμανική στρατιωτική και δικαστική παρουσία (μόνον αυτούς, δεν είχε κατοίκους Οθωμανούς).
Ανέπτυξε ακμαία οικονομική ζωή, με την παραγωγή μετάξης (άλλοτε) και της αμπελουργίας (μέχρι σήμερα) και του κάστανου στα βουνά. Διέθετε την πολυτιμότατη ενόρια – κοιμητηριακή Παναγία Γουμένισσα. (50 χρόνια πριν ελευθερωθεί) έστησε εδώ τον μεγαλοπρεπή Άγιο Γεώργιο (που παραπέμπει στον Άγιο Γεώργιο του Φαναρίου, τον προστάτη της Ρωμηοσύνης). Διέθετε επίσης ένα Αγιοταφίτικο Μετόχι και δύο Αθωνικά Μετόχια. Έστησε τα απέναντί μας (μεγαλοπρεπή και σπουδαία, για κείνες τις εποχές) Ελληνικά Εκπαιδευτήρια.
Αναπτύσσοντας για αιώνες πρωτογενή οικονομική αυτοδυναμία, η Γουμένισσα κράτησε αδούλωτη «την ψυχή της». Δεν «έψαχνε να βρεί την ψυχή της».
Και ευδόκησε ο Θεός να ελευθερωθεί στις 23 Οκτωβρίου 1912, ανήμερα του Αγίου Ιακώβου του Αδελφοθέου, τότε που γιόρταζε εδώ στον τόπο μας το παλαιό Αγιοταφίτικο Μετόχι, όπου Εκείνος ήταν ο πρώτος επίσκοπος των Ιεροσολύμων.
Κύριε Πρόεδρε, κυρία Υπουργέ, ήρθατε να συγχαρείτε μαζί μας για το ιστορικό ΧΘΕΣ αυτού του τόπου,
που δεν μαράζωσε σ᾽ εκείνο το (πάντως ανυπόφορο) χθες, αλλά μαραζώνει στο «σήμερα»!
«Μαραζώνει» στο κρίσιμο ελλαδικό «σήμερα» μιάς οικονομικής και δημογραφικής πνιγμονής της υπαίθρου, στη σημερινή επανάληψη (περίπου) του ύστερου Βυζαντίου, με την υδροκεφαλία της Βασιλεύουσας και της Θεσσαλονίκης και κατακτημένη σταδιακά όλη την περιφέρεια, το ιστορικό «σώμα» του Ρωμέηκου Ελληνισμού.
Να μεταφέρετε -σας παρακαλώ- στο εθνικό μας κέντρο το «σύνθημα» της εορτής. Είναι «δοκιμασμένο» ιστορικά, και επιβεβαιωμένο. «Αν τρέξουμε να σώσουμε τη Μακεδονία, η Μακεδονία θα μας σώσει», όπως έλεγε ο Δυτικομακεδόνας Ίων Δραγούμης.
ΜΗΝ αφήσετε να «ξανα-κατα-κτηθούν» οικονομικά, δημογραφικά, δουλοκτητικά η Μακεδονία, η Θράκη, η Ήπειρος, τα νησιά. Έχετε πολιτική οντότητα και συναίσθηση πολιτική και διεισδυτικότητα στο συλλογικό δια-πολιτικό μεγάλο χρέος προς την Ελλάδα μας. Αναζητείστε ΑΜΕΣΑ τις πιο στιβαρές και τις πιο πρακτικές λύσεις, για να εξέλθουμε από το προαλειφόμενο «α-ξε-πλήρωτο μνημόνιο ενός ιστορικού αφανισμού».
Σε κάθε «αιτιολογική πρόταση νόμου», ελπίζουμε να προτάσσεται (και να απαντάται) αποφασιστικά το αδήριτο ερώτημα: αυτό το (κάθε) σχέδιο νόμου τι αποτελεσματικές συνέπειες έχει… τι προσφέρει στο λαό της οικονομικής και δημογραφικής «πνιγμονής»; τι προσφέρει στην οικονομική ανάπτυξη των μικρών και μικρομεσαίων της επαρχιακής Ελλάδος; τι προσφέρει στην ύπαιθρο, στην επαρχιακή Ελλάδα των χωριών και των μικρών πόλεων;
Γι᾽ αυτό το σκοπό Σας ψηφίζουμε στις «πολιτικές δημογεροντίες». Για να επιδοτείτε λεβέντικα τα «Ελευθέρια» του μέλλοντός μας.
Καλώς ήλθατε στην επαρχία μας.
***
ΑΠΕΥΘΥΝΟΜΕΝΟΣ, πάλι, σε άλλο ακροατήριο, ενοριτών και προσκυνητών κατά τις ενοριακές πανηγύρεις του Αγίου Δημητρίου, προτίμησα προπαντός να εστιάσω στο δίδαγμα του Αγίου, στον «καινό (τον χριστολογημένο) άνθρωπο» που φανέρωνε ο Άγιος διά ζωής και μαρτυρίου και της θαυματόβρυτης και μυροβλύζουσας παρρησίας του.
Ειδικά στο συναξάρι του Αγίου αναφέρεται πως, μετά τη λεοντόκαρδη κι αλύγιστη ομολογία του Χριστού ενώπιον του αυτοκράτορα, καθαιρέθηκε από κάθε στρατιωτικό και δικαστικό αξίωμα και οδηγήθηκε (τελείως ταπεινωμένος για τις κοσμικές συμβατικότητες) σε ένα χώρο βρομερό των υπογείων λουτρών. Εκεί, με την επίκληση του Χριστού, ατρόμητος καταπάτησε ένα μεγάλο σκορπιό, οπότε Άγγελος Κυρίου εμφανίστηκε, τον στεφάνωσε και του προείπε τον αναφαίρετο μαρτυρικό δοξασμό (την αναφαίρετη κοινωνία με τον Σωτήρα). Ένα παντοδύναμο κοσμικά αυτοκρατορικό σύστημα απολυταρχίας δεν τον τρόμαξε, διότι προτιμούσε ήδη από πριν να παραμένει αμετεώριστος, αγνότατος, πιστός, ακέραιος στην αναφορά του προς τον Χριστό. Ήταν Αυτός που κατέθελγε τον Δημήτριο, χωρίς να δυνηθεί να τον περικλωνίσει τίποτε, ούτε η επιβίωση ούτε η θανάτωση.
Ο Δημήτριος παρέμεινε (και παραμένει) ένα ολοζώντανο παράδειγμα χριστολογημένης πίστης και ζωής, ακεραιότητος και αγνότητος, δύναμης και ανδρείας. Χαριτωμένος μετέδιδε αυτήν ακριβώς την βεβαιότητα σε πλήθη ανθρώπων-μαθητών του (μικρών και μεγάλων). Αυτό μετέδωσε προφητικά-νικητικά στο Νέστορα προ του μαρτυρίου, αυτό μετέδωσε μετά το μαρτύριο στο Λούπο, αυτό μεταδίδει μέχρι σήμερα.
Οπότε δεν ήταν η πολλαπλά βεβαιωμένη μυροβλυσία του μαρτυρικού οστέινου λειψάνου του (μόνον) αυτό που τότε και πάντοτε και σήμερα προσελκύει τους αμέτρητους κι απροσμέτρητους προσκυνητές και ικέτες της θεοδώρητης παρρησίας του… Δεν είναι η καταγραμμένη θαυμαστή πρόνοιά του για την Θεσσαλονίκη σε κρισιμότατες ιστορικές συγκυρίες κινδύνων επισιτισμού ή κατακυρίευσης… Δεν είναι μόνον οι πολλές θαυμαστές επεμβάσεις του οι αναγραμμένες λεπτομερώς στο συναξάρι ή στους εγκωμιαστικούς λόγους ή στα βιβλία των πολυαρίθμων ευεργεσιών και εκπληκτικών αποκαλυπτικών εμφανίσεων, ανά τους αιώνες μέχρι και σήμερα… Αλλά είναι η ίδια η ολοζώντανη παρουσία του το ΜΕΙΖΟΝ ΘΑΥΜΑ και το μείζον εκδίδαγμα που μας θυμίζει ότι «Χριστού ευωδία εσμεν, εν τοις σωζομένοις και εν τοις απολλυμένοις».
ΤΟΣΟ στους εόρτιους Εσπερινούς των ενοριακών πανηγύρεων της Μητροπόλεώς μας για τον Άγιο Δημήτριο, όσο και στις ιερές Λειτουργίες, όπου προέστημεν εμείς είτε οι εκπρόσωποί μας Κληρικοί (Αξιούπολη, Πολύπετρο, Σκρα), εγκωμιάσαμε διά μακρών τα πολλά ιστορικά θαυμάσια και το καιριότερο θαυμάσιο του Αγίου: ότι υπήρξε και παραμένει «κατοικητήριο Θεού», η δε αγνότατη χριστοκεντρική ζωή και το ατρόμητο εθελομαρτύριό του και η αγιομυροβλυσία του λειψάνου του μας αναπέμπουν στην αποκαλυπτική εικόνα της «καινής Ιερουσαλήμ» περί της οποίας λέγεται από τον οραματικά προφητικό Ευαγγελιστή Ιωάννη ότι δεν έχει «ναό», διότι «ναός» της είναι ο Θεός Πατήρ και το Αρνίον.
Ε, λοιπόν, όλα τα θαυμάσια της ζωής, του μαρτυρίου και των πολλών εξαισίων μαρτυριών του αγίου Δημητρίου (και κάθε Αγίου, ως εν εικόνι Εκκλησίας) ενεικονίζουν απτά την «καινή πολιτεία» όπου λατρεύεται, ενοικεί, εμπεριπατεί ο Θεός.
***
ΜΕ ΤΕΤΟΙΑ αγιασμένη πίστη ετροφοδοτείτο ανά τους αιώνες η εθνική μας λεβεντιά, παράγοντας είτε συνειδητά είτε ασύνειδα «ήρωες» μιάς τέτοιας ατρόμητης θυσιαστικής φιλοπατρίας και λεβεντιάς. Η ζωντανή πίστη στο Χριστό βρίσκεται στο DNA του Ελληνισμού. Αυτό αποζητά ακόμη και μέσα στην τάλαινα αλλοτρίωση της εποχής μας.
Αυτό είμαστε υποχρεωμένοι να εκδιδάξουμε ακεραιούμενο με τις διδαχές, τις ιερουργίες, τις χοροστασίες, τους εορτασμούς.
†Ο Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος
