21Η ΙΟΥΝΙΟΥ 1913 – 21Η ΙΟΥΝΙΟΥ 2026 113 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΟ ΚΙΛΚΙΣ – 113 ΧΡΟΝΙΑ ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ

Του Γιώργου Χ. Θεοδωρίδη

Πέρασαν ήδη 113 χρόνια ελευθερίας και εθνικής υπερηφάνειας, από την Επική Δίδυμη Μάχη του Κιλκίς – Λαχανά 19 – 20 – 21 Ιουνίου 1913, μια μεγάλη και ιστορική μάχη, για πολλούς η μάχη των μαχών. Η ελληνικότατη Μακεδονία απελευθερώνεται, η Ελλάς μεγαλώνει, και τα επεκτατικά σχέδια των Βουλγάρων, για τη μεγάλη “Μακεδονία του Αιγαίου”, θα παραμείνουν ως όνειρο θερινής νυκτός.

Ο ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΤΟΥ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΑΡΧΗΓΟΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΤΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ
ΔΙΑΔΟΧΟΣ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ Α΄

Σειρά μεγάλων γεγονότων αλλά και συμφωνιών σηματοδοτούν την ανάφλεξη στα Βαλκάνια, και συντελούν ώστε να ξεσπάσουν ο Α΄ Βαλκανικός Πόλεμος 8 Οκτωβρίου 1912 – 30 Μαΐου 1913_(Παλαιό Ημερολόγιο) και ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος 19 Ιουνίου 1913 – 28 Ιουλίου 1913 (Παλαιό Ημερολόγιο). Σταθμός όλων των παραπάνω εξελίξεων ήταν, η υπογραφή της Συνθήκης του Αγίου Στεφάνου, η οποία κυριολεκτικά δημιουργούσε την Μεγάλη Βουλγαρία. Ήταν μια διμερής συνθήκη που υπογράφηκε μεταξύ της Ρωσικής και Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, θέτοντας τέρμα στον Ρώσο-Τουρκικό πόλεμο (Απρίλιος 1877 – Ιανουάριος 1878).

Πήρε το όνομά της από το προάστιο Άγιος Στέφανος της Κωνσταντινούπολης, από τους πληρεξούσιους των Αυτοκρατόρων, του Τσάρου Αλεξάνδρου Β΄ και του Σουλτάνου Αμπντούλ Χαμίτ Β΄ στις 3 Μαρτίου του 1878.

ΣΥΝΟΡΙΑΚΑ ΕΠΕΙΣΟΔΙΑ – ΕΚΚΑΘΑΡΙΣΗ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΙΟΣ ΒΕΝΙΖΕΛΟΣ

Με προσχηματικά στρατιωτικά συνοριακά επεισόδια(επίθεση στο Ιστίπ που ανήκει στη Σερβία, στην Νιγρίτα Σερρών, επίθεση στα ελληνικά στρατεύματα που βρίσκονται στο Παγγαίο Όρος, και τέλος επίθεση και κατάληψη της Γευγελής), και με την δόλια κίνηση να ξεκουρασθούν δυο συντάγματα βουλγαρικού πεζικού στη Θεσσαλονίκη, ο Ελευθέριος Βενιζέλος, Πρόεδρος της Κυβερνήσεως, αντιλαμβάνεται το δόλιο σχέδιο, και ζητά από τον Αρχιστράτηγο και Διάδοχο του Βασιλικού Θρόνου Κωνσταντίνο, την εκκαθάριση των βουλγαρικών στρατευμάτων. Την εκκαθάριση αναλαμβάνει ο Υποστράτηγος(ΜΧ) Κωνσταντίνος Καλλάρης Διοικητής της II (2ης) Μεραρχίας Πεζικού. Την 17^η Ιουνίου προς   18^η Ιουνίου 1913, μετά από ολονύκτια επίθεση, εξαναγκάζει την Βουλγαρία να παραδοθεί. Οι απώλειες των Ελλήνων είναι 18 νεκροί και 42 τραυματίες , ενώ οι απώλειες των Βουλγάρων είναι 60 νεκροί, 17 τραυματίες, καθώς επίσης και 1.360 αιχμάλωτοι. Η Βουλγαρία κηρύσσει τον πόλεμο κατά της Ελλάς, και ο Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος είναι πια γεγονός.

Η ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΑΓΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΜΑΚΡΥΝΣΗ ΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΩΝ ΣΤΡΑΤΕΥΜΑΤΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΠΟΛΗ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

Θεσσαλονίκη 17 Ιουνίου 1913 ώρα 08.00 μ.μ.

“Κύριε Διοικητά των Βουλγαρικών στρατευμάτων αρξαμένων των εχθροπραξιών εναντίον των ημετέρων, λαμβάνω την τιμήν να σας παρακαλέσω όπως εγκαταλείψετε την πόλιν της Θεσσαλονίκης εντός μιας ώρας από της λήψεως της παρούσης. Τα όπλα των στρατευμάτων σας θα παραδοθώσιν εις αξιωματικούς ορισθέντας προς τούτο. Οι αξιωματικοί σας δύνανται να τηρήσουντα ξίφη των. Ειδική αμαξοστοιχία θέλει μεταφέρει τα υμέτερα στρατεύματα των προφυλακών μας ληφθέντων των σχετικών μέτρων δια την ασφάλεια των. Μετά την λήξιν της άνω προθεσμίας θα αναγκασθώ προς μεγάλην μου λύπην να διατάξω, όπως θεωρήσωμεν και μεταχειρισθώμεν τα στρατεύματα σας ως εχθρικά”.

Στρατηγός Καλάρης

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ

Έτσι ο Αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος εγκαθιστά στο Μελισσοχώρι Θεσσαλονίκης, το Γενικό Στρατηγείο. Από εκεί ξεκινά η τριήμερος εποποιία της δίδυμης Μάχης Κιλκίς – Λαχανά, 19 – 20 – Ιουνίου 1913. Οκτώ Μεραρχίες Πεζικού και μια Ταξιαρχία Ιππικού ρίχνονται στη Μάχη, και δημιουργούν ένα τόξο – πέταλο επίθεσης 90 χιλιομέτρων, από τα Πλάγια, την Ειδομένη, την Αξιούπολη, το Πολύκαστρο, τους Ευζώνους, την Πλατανιά, το Χερσοτόπι, το Βαφειοχώρι(οικισμοί κ πόλη του Δήμου Παιονίας, σήμερα), τα Σουλτογιαναίικα, την Καλίνδρια, το Χέρσο, τις Καστανιές, τη Μεγάλη Βρύση, τον Βαπτιστή, το Χωρύγι, την Αργυρούπολη, το Σεβαστό, την Ποταμιά, την Κολχίδα, την Κρηστώνη, το Κιλκίς, το Μεταλλικό, το Μαυρονέρι, το Γυναικόκαστρο, το Λεβεντοχώρι, το Δαφνοχώρι, την Πικρολίμνη, το Ανθόφυτο, την Πέρινθο, το Γαλλικό, τις Μάνδρες, το Πεδινό, το Λειψύδριο, την Ευκαρπία, την Κορομηλιά(οικισμοί κ πόλη του Δήμου Κιλκίς, σήμερα), τη Λητή, τον Λαγκαδά, το Βερτίσκο, την Όσσα, την Αρεθούσα, το Σκεπαστό, την Άσσηρο, το Μονόλοφο, τη Νέα Φιλαδέλφεια, τη Ξυλόπολη, το Βαθύλακκο(οικισμοί κ κωμοπόλεις του Νομού Θεσσαλονίκης, σήμερα), την Νιγρίτα, το Στρυμωνικό, το Χουμνικό, και τον Λαχανά (οικισμοί κ κωμοπόλη του Νομού Σερρών, και του Νομού Θεσσαλονίκης, σήμερα).

Ο Ελληνικός Στρατός μάχεται σε ακάλυπτο έδαφος και ορατό από τον εχθρό, με σύμμαχο τον καυτό ήλιο και τις υψηλές θερμοκρασίες, που σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία, ήταν 39 – 41 βαθμούς Κελσίου. Ένα ακόμη γεγονός που έθεσε σε εφαρμογή νέες τακτικές μάχης ήταν το εξής, ο Βουλγαρικός Στρατός είχε σε καίρια σημεία παρατηρητές, οι οποίοι παρατηρώντας από μακριά, είχαν μάθει να ξεχωρίζουν τους βαθμούς και τα μεταλλικά διακριτικά που έφεραν στην στολή τους οι Έλληνες Αξιωματικοί, με αποτέλεσμα αυτοί να αποδεκατίζονται. Το βράδυ της 19^ης Ιουνίου 1913, εκδόθηκε η ιστορική διαταγή από το Γενικό Στρατηγείο, να ξηλωθούν από τα πηλήκια αλλά και τις επωμίδες και τους βραχίονες(μανίκια) όλοι οι βαθμοί και τα διακριτικά. Οι Βούλγαροι επίσης, για μην έχει πρόσβαση ο Ελληνικός Στρατός σε καθαρό πόσιμο νερό, εφαρμόζουν συγκεκριμένα τεχνάσματα, υποχθόνια και απάνθρωπα ταυτόχρονα. Δημιουργούν ομάδες στρατιωτών, υπαξιωματικών και αξιωματικών, και συλλέγουν νεκρά σώματα στρατιωτών, και τα τοποθετούν μέσα στα πηγάδια, ώστε το νερό να είναι μολυσμένο. Επίσης με σκοπευτές που είναι πολύ καλά καλυμμένοι, σε περιοχές που πηγάζουν πόσιμα νερά (κρήνες) δημιουργούν ένα ακόμη μεγάλο εμπόδιο, για την έκβαση της Μάχης, καθώς όταν οι Έλληνες Στρατιώτες πλησιάζουν για να γεμίσουν τα υδροδοχεία τους, δέχονται καταιγισμό πυρών.

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΛΑΧΑΝΑ

Ο Βουλγαρικός Στρατός, είχε το χρόνο να κατασκευάσει   τρείς οχυρωματικές γραμμές από τον Οκτώβριο του 1912, έως και τον Ιούνιο του 1913. Η αλαζονεία τους ήταν τόσο μεγάλη, που πίστευαν ότι μια γραμμή οχυρωματικής άμυνας έφτανε, και ότι μέχρι το απόγευμα της 19ης Ιουνίου, θα έχουν τελειώσει τα πάντα. Η οχυρωματική γραμμή των Βουλγάρων ξεκινούσε από τα υψώματα περιμετρικά του Λόφου του Αγίου Γεωργίου στη πόλη του Κιλκίς, και κατέληγε στα νότια σύνορα του Νομού Κιλκίς, με κατεύθυνση προς την Θεσσαλονίκη.

ΠΥΡΟΒΟΛΑΡΧΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

Η ΔΙΑΤΑΞΗ – ΣΧΕΔΙΟ ΕΠΙΘΕΣΗΣ ΤΩΝ ΜΕΡΑΡΧΙΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ  ΤΑΞΙΑΡΧΙΑΣ    ΙΠΠΙΚΟΥ  ΚΑΤΟΠΙΝ ΔΙΑΤΑΓΩΝ ΤΟΥ ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ Κ ΔΙΑΔΟΧΟΥ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΓΕΝΙΚΟ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ ΜΕΛΙΣΣΟΧΩΡΙ (ΜΠΑΛΤΖΑ) ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΤΡΙΤΗ 18 ΙΟΥΝΙΟΥ 1913

ΩΡΑ   08. 00   ΤΟ ΒΡΑΔΥ    ΤΟ   ΙΣΤΟΡΙΚΟ –   ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑ – ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΔΙΑΤΑΓΗ

– Η VII (7η) Μεραρχία Πεζικού να κινηθεί προς Νιγρίτα, και στην συνέχεια να κινηθεί προς   Όρλιακο (Στρυμωνικό Σερρών).

-Η I (1η) Μεραρχία Πεζικού να κινηθεί προς Λαγκαδά – Λιγκόβανη (Ξυλόπολη Θεσσαλονίκης), και να στραφεί προς  υποστήριξη της VI Μεραρχίας Πεζικού.

-Η VI (6η) Μεραρχία Πεζικού να κινηθεί από Αϊβάτι (Λητή Θεσσαλονίκης) και Γιουβέσνα ή Γκιβέζνα (Άσσηρος Θεσσαλονίκης) προς το ύψωμα 605.

-Η  II (2η) Μεραρχία Πεζικού από την Μπάλτζα (Μελισσοχώρι Θεσσαλονίκης) να κινηθεί προς Δαουτλή (Μονόλοφος Θεσσαλονίκης)  και Γενή Μαχαλά(Πετρωτό Θεσσαλονίκης), και όταν συναντήσουν τον εχθρό, να αναπτυχθούν αριστερά, προς τα υψώματα του Σαρή – Κιόι (Ποταμιά).

-Η IV (4η) Μεραρχία Πεζικού από την Μπάλτζα (Μελισσοχώρι Θεσσαλονίκης)  να κινηθεί προς Σαλαμανλή (Γαλλικός) και Αχτσέ Κλισέ (Κολχίδα) και ευρισκόμενη με το δεξιό της τμήμα, και σε άμεση επαφή με το αριστερό τμήμα της III Μεραρχίας Πεζικού, να καταλάβουν τα υψώματα μεταξύ Σαρή – Κιόι (Ποταμιάς) και Σαρή – Γκιόλ (Κρηστώνης) .

-Η V (5η) Μεραρχία Πεζικού να κινηθεί από το Νάρες (Νέα Φιλαδέλφεια Θεσσαλονίκης)  ανατολικά της λίμνης Ατζή – Γκιόλ (Πικρολίμνη) και να επιτεθεί κατά του εχθρού, όπου και να τον συναντούσε, και κατά τη ανάπτυξη της το δεξιό της τμήμα, συναντώντας το αριστερό τμήμα της  IV Μεραρχίας, να κατευθυνθούν προς το Κιλκίς.

-Η III  (3η) Μεραρχία Πεζικού να κινηθεί από το Καδή – Κιόι (Βαθύλακκος Θεσσαλονίκης) προς  το Αβρέτ – Χισάρ (Γυναικόκαστρο), με κατεύθυνση προς το Κιλκίς.

-Η X (10η) Μεραρχία Πεζικού να κινηθεί από Μποέμιτσα (Αξιούπολη) μέσω του ποταμού Αξιού, να περάσει στο Καρασούλι (Πολύκαστρο)  και να επιτεθεί στον εχθρό, που βρίσκεται δίπλα και   βορείως  του  χωριού     Καλίνοβο ( Σουλτογιανναίικα). Επίσης, θα υποστηρίζεται  από την ορειβατική πυροβολαρχία που βρίσκεται στο Καρασινάν (Πλάγια Παιονίας).

-Η Ταξιαρχία Ιππικού να κινηθεί από Κοτζά – Ομερλή ( Χερσοτόπι) –  Ντραγκομίρ (Βαφειοχώρι) – Κιρέτς ( Χωρύγι) – Γκερμπασέλ (Καστανιές)  και να υποστηρίζει στις επιθέσεις κατά του εχθρού, τις  ΙΙΙ   και  X  Μεραρχίες Πεζικού. Επίσης, να εξακριβώσει με αναγνωρίσεις τις εχθρικές δυνάμεις, μεταξύ Κιλκίς – Κιλιντίρ (Καλίνδρια) – Καλίνοβο ( Σουλτογιανναίικα).

Στο σημείο αυτό να αναφέρουμε ότι, ο Ελληνικός Στρατός ήταν εξοπλισμένος σωστά, με καινούριες στολές, δερμάτινα άρβυλα, κουτάλι, πιρούνι, σουγιά, σκεύη – καραβάνες, ατομικό υδροδοχείο, κουβέρτα, κάλτσες, εσώρουχα, σακίδιο πλάτης, λόγχη, φυσιγγιοθήκες, επαρκής ποσότητα ατομικών φυσιγγίων,   τυφέκιο Μάνλιχερ – Σονάουερ, Mannlicher Schönauer M1903 σε διαμέτρημα 6.5X54 mm, αυστριακής κατασκευής. Το Ελληνικό Πυροβολικό χρησιμοποιούσε πεδινά πυροβόλα Schneider σε διαμέτρημα 75 mm και ορειβατικά Schneider-Daglis, επίσης των 75 mm. Η σίτιση να περιλαμβάνει, ψωμί από τους κινητούς φούρνους, τσάι, λαχανόριζο με πιπεριές και ντομάτα, τραχανά, φασόλια στο ταψί, φασόλια και ρεβίθια στο καζάνι, βραστό με πατάτες και κρέας, τυρί κ.α. Επίσης είχαμε άφθονα φαρμακευτικά και χειρουργικά υλικά, καθώς επίσης και τραυματιοφορείς και νοσηλευτές, αλλά και στρατιωτικούς ή πολίτες γιατρούς.

Ο τρόμος των Βουλγάρων ήταν πολύ μεγάλος. Ποτέ δεν περίμεναν πως ο Έλληνας Στρατιώτης θα αψηφήσει τις σφαίρες, που έπεφταν με μορφή βροχής, αλλά και τις οβίδες που θέριζαν, τις απώλειες των φίλων και συμπολεμιστών, και θα ορμά συνεχώς με αστείρευτη αντοχή και πείσμα, με κραυγές πάθους και ιεράς υποχρέωσης προς την Πατρίδα, μέσα στις βουλγαρικές οχυρωματικές γραμμές, και θα πετυχαίνει το ακατόρθωτο.

Ποτέ δεν περίμεναν τέτοια ηρωική γενναιότητα, αυταπάρνηση, και αυτοθυσία από τον ΄Έλληνα   Αξιωματικό, που έγινε οδηγός και φάρος για Υπαξιωματικούς και Στρατιώτες. Από το βαθμό του Δόκιμου Έφεδρου Αξιωματικού , του Ανθυπασπιστή, μέχρι και του Συνταγματάρχη , οι απώλειες ήταν πολλές. Υπερασπίσθηκαν με ηρωϊσμό και αυταπάρνηση , Πίστη στην Υπεραγία Θεοτόκο, τα ιερά μας δίκαια για απελευθέρωση των σκλαβωμένων εδαφών, και όχι για προσάρτηση εδαφών που δεν μας ανήκουν.

Επιτέλους μετά από σφοδρές συγκρούσεις, η II Μεραρχία κατορθώνει το πρωί της 21^ης Ιουνίου 1913, μέσω της οδού Ποταμιάς – Κιλκίς να εισέλθει στην πόλη, και ο Ελληνικός Στρατός δαφνοστεφής στις 11.15 το πρωί να τοποθετεί την Ελληνική Σημαία , που φέρει στο κέντρο της, έφιππο τον Άγιο Γεώργιο, προστάτη του Στρατού, κουρελιασμένη, λογχισμένη αλλά και αιματοβαμμένη, να κυματίζει όλο υπερηφάνεια, στους πρόποδες του λόφου του Αγίου Γεωργίου, στο Κιλκίς.

Την ίδια ημέρα στις 04.00 το απόγευμα μέσα σε βροχή από πέτρες και μικρούς βράχους, από τους Έλληνες Στρατιώτες, καθώς σε πολλούς είχαν τελειώσει τα πυρομαχικά, οι Έλληνες Αξιωματικοί διατάζουν επίθεση με αυτό τον ανορθόδοξο τρόπο που τελικά επιτυγχάνει, καταλαμβάνονται επιτέλους τα υψώματα του Λαχανά.

Στα Ιερά Θυσιαστήρια   Κιλκίς και Λαχανά, στρατιώτες, δεκανείς, λοχίες, δόκιμοι έφεδροι αξιωματικοί, ανθυπασπιστές, κατώτεροι, ανώτεροι   αξιωματικοί έπεσαν βαριά τραυματισμένοι, αλλά και νεκροί, για έναν και μόνο ιερό σκοπό, την Απελευθέρωση της Ελληνικότατης Μακεδονίας.

Η έρευνα μας φέρει την σφραγίδα του Πανεπιστημίου της Κρήτης, που βασίσθηκε στην εκτύπωση των εκδόσεων της ΄΄ΦΩΝΗΣ ΤΟΥ ΛΑΟΥ΄΄ το 1932, και είναι από τους επίσημους καταλόγους του Υπουργείου Στρατιωτικών( το μετέπειτα Υπουργείο Εθνικής Αμύνης).

Παραθέτουμε ονόματα αξιωματικών, από βαθμό Έφεδρου Αξιωματικού, Ανθυπασπιστή έως το βαθμό Συνταγματάρχη, που έπεσαν νεκροί στο πεδίο της Μάχης Κιλκίς – Λαχανά – Δοϊράνης, ή λίγες μέρες αργότερα σε δημοτικά – δημόσια – στρατιωτικά νοσοκομεία λόγω της σοβαρότητας των τραυμάτων τους, καθώς επίσης και των κακών συνθηκών υγιεινής.

Αλεξανδρόπουλος Παν., υπολοχαγός γεν. εις Τρίπολιν, απεβίωσεν εκ τραύματος 25 Ιουνίου 1913 εις Στρατ. Νοσοκ. Θεσσαλονίκης.
Αγγελόπουλος Κωνστ., έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Ακριβός Στέργιος ανθυπασπιστής πεζικού, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.

ΙΩΑΝΝΗΣ Β. ΒΕΛΙΣΣΑΡΙΟΥ ΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ Ο ΗΡΩΑΣ ΤΩΝ ΗΡΩΩΝ

Βελισαρίου Ιωανν., ταγματάρχης πεζικού, γεννηθείς εις Κάρυστον εφονεύθη 13 Ιουλίου 1913 εις υψομ. 1378 (στο σημείο αυτό να κάνουμε μια εξαίρεση , και να αποτίνουμε φόρο τιμής στον  Ήρωα των Ηρώων).
Βάχλας Ιπποκράτης έφεδρος υπολοχαγός πεζικού, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913
Βλασόπουλος Νικολ., ανθυπολοχαγός πεζικού , γεννηθείς εις Μεσολόγγιον, απεβίωσεν εκ τραυμάτων 6 Ιουλίου 1913.
Βαρουξής Άγγελος έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Σύρον, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Βαχλιώτης Εμμ., έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Τρίπολιν εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Βενετσανάκης Βενέτης, ανθυπασπιστής , γεννηθείς εις Γύθειον εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Γάσπαρης Παντελής , ανθυπασπιστής , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Γιολδάσης Νικόλαος , υπολοχαγός πεζικού, γεν. εις Δόμνιτσαν Αιτωλοακαρνανίας, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Γιώτης Αναστάσιος , λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Αγρίνιον εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Γκόγκας Γεώργιος, ανθυπολοχαγός πεζικού , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Γιούργας Κωνσταντίνος, ανθυπασπιστής πεζικού, γεννηθείς εις Αθήνας, εφονεύθη 15 Ιουνίου 1913 (μεθοριακά επεισόδια).
Γεροντάκης Γεώργιος, ανθυπασπιστής, εφονεύθη 21 Ιουνίου εις Κιλκίς.
Γιαννούσης Γεράσιμος, ανθυπασπιστής, γεν. εις Κέρκυραν απεβίωσε εκ χολέρας 14 Ιουλίου 1913 εις Αντιχολερικόν Σανατ. Πετριτσίου.
Δημάδης Ιωάννης του Αριστείδου, ανθυπολοχαγός γεννηθείς εις Λάρισσαν, εφονεύθη 25 Ιουνίου 1913 εις Δοϊράνην.
Διαλέτης Φωκίων, ταγματάρχης Πεζικού, γεννηθείς εις Χρυσοβίτσαν Αιτωλοακαρνανίας, εφονεύθη 19 Ιουνίου εις Κιλκίς.
Δαλακούρας Ιωάννης, υπολοχαγός πεζικού, εφονεύθη Ιούνιον του 1913 εις Κιλκίς.
Ζαφείρης Κωνσταντίνος, λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Αγά Σπερχειάδος Φθιωτιδοφωκίδος, εφον. 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Ζηρογιάννης, λοχαγός πεζικού, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Ζητουνιάτης Ιωάννης του Κωνστ., λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Αθήνας, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Ιατρίδης Γεώργιος, ταγματάρχης πεζικού, γεννηθείς εις Ναύπλιον, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Καρατζάκιοϊ.
Καλλέργης Ιωάννης, ίλαρχος , γεννηθείς εις Άργος, απεβίωσε εκ χολέρας, 5 Ιουλίου 1913 εις Χατζή Μπεϊλίκ.
Κοτοπούλης Σπυρίδων του Αριστείδου, έφεδρος ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Χαλκίδα, εφονεύθη 23 Ιουνίου 1913 εις Δοϊράνης.
Καλαπόδης Κωνσταντίνος, λοχαγός, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913, εις Λαχανά.
Καμάρας Αντώνιος αντισυνταγματάρχης, γεννηθείς εις Κέαν, απεβίωσεν εκ μολυσματικών τραυμάτων (χολέρα) 24 Ιουνίου 1913.

ΑΝΤΩΝΙΟΣ Δ.ΚΑΜΠΑΝΗΣ ΣΥΤΑΓΜΑΤΑΡΧΗΣ ΠΕΖΙΚΟΥ Ο ΗΡΩΑΣ – ΘΡΥΛΟΣ ΤΗΣ

Καμπάνης Αντώνιος, συνταγματάρχης γεν.
εις Άνδρον , εκομίσθη νεκρός, 22 Ιουνίου 1913 εις Β΄ Στρατ. Νοσοκ. Θεσσαλονίκης.
Καραγιαννόπουλος Κωνσταντίνος , αντισυνταγματάρχης, γεννηθείς εις Λεβάδειαν , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913.
Καμπούρης Βασίλειος του Κωνστ., έφεδρος ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Παναρίτι Αργολιδοκορινθίας, εφονεύθη Ιούνιον 1913 εις Κιλκίς.
Κομπολίτης Κ., έφεδρος ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Κέρκυραν, απεβίωσεν εκ τραυμάτων, 25 Ιουνίου 1913 εις Νοσοκ. Βασιλίσσης Σοφίας Θεσσαλονίκης.
Κορομηλάς Ανδρέας , αντισυνταγματάρχης , γεννηθείς εις Αθήνας, απεβίωσε εκ τραύματος, 20 Ιουνίου 1913 , εις Α΄ Στρατ. Νοσοκ. Θεσσαλονίκης.
Κατσιμίδης Αναστάσιος, ταγματάρχης πεζικού, γεννηθείς εις Αθήνας, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Κουτήφαρης Αντώνιος, ταγματάρχης πεζικού, γεννηθείς εις Αβίαν Λακωνίας, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Καρακώστας Ιωάννης, υπολοχαγός πεζικού , γεννηθείς εις Κλειστόν Αιτωλοακαρνανίας, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Καρακώστας Θεμιστοκλής του Δημητρίου, υπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Καλλιάνους Εύβοιας, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Κέντρος Γεώργιος, ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Αγρίνιον, εφονεύθη 22 Ιουνίου 1913 , εις Δοϊράνην.
Κωνσταντίνου Γεώργιος, ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Υπάτην Φθιώτιδος, εφονεύθη 24 Ιουνίου εις Δοϊράνην.
Καισάριος Παναγιώτης του Θεμιστ., ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Σπάρτην , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Καρούζος Ιωάννης του Ευθυμίου, υπίατρος, γεννηθείς εις Σουβάλαν Φθιώτιδος , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Κατσουλάκος Μιχαήλ του Βασ., ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Πύργον Λακωνίας, εφονεύθη Ιούνιον του 1913 εις Κιλκίς
Λέκκας Ιωάννης, ανθυπασπιστής, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Λέκκας Γεώργιος του Αντωνίου υπολοχαγός, γεννηθείς εις Βρεττού Αχαϊοήλιδος, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Λέκκας Αντώνιος, ανθυπασπιστής, εφονεύθη 21 Ιουνίου εις Κιλκίς.
Λούρος Στυλιανός του Ευθυμ., λοχαγός, γεννηθείς εις Στυλίδα απεβίωσε εκ τραυμάτων 10 Ιουλίου 1913, εις Γ΄ Στρατ. Νοσοκ. Αθηνών.
Λυμπέρης Καλαπόθος του Παναγ., λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Κίτταν Λακωνίας, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Μαρκαντωνάκης Εμμανουήλ, ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Κίσσαμον Χανίων, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Μακρυκώστας Χαράλαμπος του Χαραλ., λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Ανανιάδα Αιτωλοακαρνανίας, εφονεύθη 2 Ιουλίου 1913.
Μελέτης Λουκάς, έφεδρος υπολοχαγός, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Μακρόπουλος Πέτρος, ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Λαμίαν, εφονεύθη 20 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά
Παναγέας Επαμεινώνδας του Σωτ., ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Γαϊτσά Λακωνίας, εφονεύθη 25 Ιουνίου 1913 εις Δοϊράνην.
Πλαστήρας Βασίλειος, ανθυπολοχαγός , απεβίωσε εκ τραύματος 25 Ιουνίου 1913, εις Γ΄ Στρατ. Νοσοκομείον Θεσσαλονίκης.
Πλατανιάς Νικ., του Ιων., υπολοχαγός, γεννηθείς εις Γιαννιτσού Φθιοτιδοφωκίδος , απεβίωσε εκ τραυμάτων, 25 Ιουνίου 1913 εις Α΄ Στρατ. Νοσοκ. Θεσσαλονίκης.
Παπαδημητρίου, ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Λάρισσαν, εφονεύθη 28 Ιουνίου 1913.
Παπακυριαζής Ιωάννης, συνταγματάρχης, γεννηθείς εις Υπάτην Φθιώτιδος, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Παλαιολόγος Δημήτριος του Νικολ., λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Άνδρον, εφονεύθη 23 Ιουνίου 1913, εις Δοϊράνην
Παπαλουκάς Λουκάς, λοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Δραχμάνιον Φθιωτιδοφωκίδος, εφονεύθη 27 Ιουνίου 1913.
Παπαγιαννίδης Ευάγγελος του Κωνστ., υπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Αρχάνιον Φθιωτιδοφωκίδος, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Λαχανά.
Παπαζαχαρίας Στ. του Βασιλ., υπολοχαγός πεζικού, γεν. εις Άγιον Βασίλειον Αιτωλοακαρνανίας εφονεύθη 12 Ιουλίου 1913.
Παναγιωτόπουλος Ανδρ. του Αναστ., υπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Κάτω Ποταμιάν Αχαϊοήλιδος, εφονεύθη 23 Ιουλίου εις Δοϊράνην.
Παπαβασιλείου Δημήτριος, ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Μηλωτήν Φθιωτιδοφωκίδος, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Παπαθεοφίλου Στυλιανός, ανθυπολοχαγός πεζικού, εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 στο Κιλκίς.
Σπηλιωτόπουλος Κλεομένης, ανθυπολοχαγός πεζικού, εφονεύθη 23 Ιουνίου 1913.
Σαρλής Γεώργιος, ανθυπολοχαγός, εφονεύθη 21 Ιουνίου εις Λαχανά.
Σανίδου Ιωάννης, υπολοχαγός, εφονεύθη 23 Ιουνίου 1913.
Σαρρής Πέτρος, έφεδρος ανθυπίατρος, γεννηθείς εις Αθήνας, απεβίωσε εκ χολέρας, 10 Ιουλίου 1913, εις Γ΄ Στρατ. Νοσοκ. Θεσσαλονίκης.
Σπηλιωτόπουλος Ιωάννης του Κωνστ., έφεδρος υπολοχαγός, γεννηθείς εις Πάτρας, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 ει Κιλκίς
Στρεβίνας Ευστάθιος, υπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Άρταν, εφονεύθη 21 Ιουνίου εις Κιλκίς.
Τασσόπουλος Αθανάσιος του Ιωαν., ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Ναύπακτον, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Τζούβας Αθανάσιος του Νικολ., ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Κρανιάν Τρικάλων, εφονεύθη 21 Ιουνίου
1913 εις Λαχανά.
Τρίγκας Ηλίας του Ευθυμ., ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Ιτέαν Φθιωτιδοφωκίδος, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Τριανταφυλλόπουλος Κωνσταντίνος, ανθυπολοχαγός πεζικού, εφονεύθη 19 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.
Φωκέας Γεώργιος, ανθυπολοχαγός, γεννηθείς εις Καρδαμύλλην, απεβίωσε εκ τραυμάτων, 25 Ιουνίου 1913, εις Χειρουργείον C1.
Χρυσομάλλης Δημήτριος του Ιωάννου, λοχαγός, γεννηθείς εις Λακωνίαν, εφονεύθη 27 Ιουνίου 1913.
Χαντζόπουλος Ιωάννης ταγματάρχης πεζικού, γεννηθείς εις Βαρυμπόμπην Φθιώτιδος , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Καρατζάκιοϊ .
Χριστοδούλου Βασίλειος του Ιωάννη, ανθυπολοχαγός πεζικού, γεννηθείς εις Χαϊβάνιον Τρικκάλων , εφονεύθη 21 Ιουνίου 1913 εις Κιλκίς.

Ο ΔΕΚΑΝΕΑΣ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ

Ο ΔΕΚΑΝΕΑΣ ΠΕΖΙΚΟΥ – Ο ΜΙΚΡΟΣ ΗΡΩΑΣ – ΘΡΥΛΟΣ 13 ΕΤΩΝ ΓΕΡΑΣΙΜΟΣ ΡΑΥΤΟΠΟΥΛΟΣ ΑΠΟ ΤΟ ΦΙΣΚΑΡΔΟ ΤΗΣ ΚΕΦΑΛΟΝΙΑΣ, ΤΡΑΥΜΑΤΙΣΜΕΝΟΣ ΣΤΟ ΚΕΦΑΛΙ, ΔΕΧΕΤΑΙ ΤΙΣ ΠΡΩΤΕΣ ΒΟΗΘΕΙΕΣ ΑΠΟ ΣΤΡΑΤΙΩΤΗ ΤΟΥ ΥΓΕΙΟΝΟΜΙΚΟΥ, ΚΑΤΑ ΤΗΝ ΔΙΑΡΚΕΙΑ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ ΚΙΛΚΙΣ – ΛΑΧΑΝΑ

ΕΠΙΧΡΩΜΑΤΙΣΜΕΝΗ – ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΜΕΝΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ

Με την κήρυξη του Α΄ Βαλκανικού Πολέμου (Οκτώβριος 1912) ο δωδεκάχρονος Γεράσιμος Ραυτόπουλος ο οποίος τότε απασχολείτο ως υπηρέτης στην Πύλο αναζήτησε τρόπο να καταταγεί στον Ελληνικό Στρατό. Λόγω του πολύ μικρού της ηλικίας του κάτι τέτοιο δεν κατέστη δυνατό, από τις επίσημες στρατολογικές υπηρεσίες, όμως ο Γεράσιμος κατάφερε να ταξιδεύσει λαθραία έως τη Λάρισα όπου και τελικά έγινε δεκτός σαν βοηθητικό προσωπικό – αγγελιαφόρος – διακινητής – διανομέας πολεμικού υλικού – του 18ου Συντάγματος Πεζικού της IV (4^ης) Μεραρχίας. Έλαβε μέρος στη Μάχη του Σαραντάπορου, στις 9 Οκτωβρίου 1912, όταν πέτυχε να περιέλθει στα χέρια του τουρκικό λάφυρο και για τη γενναιότητα που επέδειξε του δωρίσθηκε ένα τυφέκιο τύπου Manlicher – Schonauer. Εν συνεχεία, πήρε μέρος στη Μάχη του Κιλκίς-Λαχανά (Β΄ Βαλκανικός Πόλεμος), όπου και αιχμαλωτίσθηκε από τους Βουλγάρους στρατιώτες. Ωστόσο, διαφεύγοντας της προσοχής τους μέσα στη νύχτα, άρπαξε ένα όπλο και πυροβόλησε εναντίον τους φονεύοντας τρεις, ενώ οι υπόλοιποι τράπηκαν σε φυγή. Κατά την επιστροφή του προς τις γραμμές του Ελληνικού Στρατού συνάντησε και διέσωσε έναν τραυματία Εύζωνα. Με αυτήν την ενέργεια του προήχθη τιμητικά στο βαθμό του Δεκανέα Πεζικού, στις 28 Αυγούστου του 1913.

19 – 20 – 21 ΙΟΥΝΙΟΥ 1913 ΤΡΙΗΜΕΡΟΣ ΕΠΟΠΟΙΙΑ ΜΑΧΗ ΚΙΛΚΙΣ   – ΛΑΧΑΝΑ

ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ   ΔΥΝΑΜΕΙΣ – ΔΙΑΤΑΞΗ

ΟΚΤΩ ΜΕΡΑΡΧΙΕΣ ΠΕΖΙΚΟΥ (I, II, III, IV, V, VI, VII, X)

ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ   ΙΠΠΙΚΟΥ

ΤΑΓΜΑ ΦΡΟΥΡΙΑΚΟΥ ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΥ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ

ΥΠΟΣΤΗΡΙΚΤΙΚΗ   ΔΥΝΑΜΗ

33 ΠΕΔΙΝΕΣ   ΠΥΡΟΒΟΛΑΡΧΙΕΣ

9 ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΕΣ ΠΥΡΟΒΟΛΑΡΧΙΕΣ

230 ΠΥΡΟΒΟΛΑ

132 ΠΟΛΥΒΟΛΑ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ

137.000 ΑΝΔΡΕΣ

ΑΡΧΗΓΟΣ – ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΩΝ ΔΥΝΑΜΕΩΝ ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΚΑΙ ΔΙΑΔΟΧΟΣ ΒΑΣΙΛΙΚΟΥ ΘΡΟΝΟΥ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΕΛΛΗΝΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

AΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ : 8.828 ΝΕΚΡΟΙ ΚΑΙ ΤΡΑΥΜΑΤΙΕΣ.

ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ – ΔΙΑΤΑΞΗ

2Η (II) ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΗ ΣΤΡΑΤΙΑ ΜΕ ΥΠΟΔΙΑΙΡΕΣΗ ΤΙΣ

ΕΞΗΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ:

3Η (III) ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΠΕΖΙΚΟΥ

2Η (II) ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ   ΠΕΖΙΚΟΥ

3Η (III) ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ   ΠΕΖΙΚΟΥ

10^ο  ΣΥΝΤΑΓΜΑ   ΙΠΠΙΚΟΥ

62 ΠΥΡΟΒΟΛΑ

ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ 2ΗΣ (II) ΣΤΡΑΤΙΑΣ ΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΝΙΚΟΛΑ ΙΒΑΝΟΦ

ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΠΟΥ ΣΥΜΜΕΤΕΙΧΑΝ ΣΤΗΝ ΔΙΔΥΜΗ ΜΑΧΗ ΚΙΛΚΙΣ –   ΛΑΧΑΝΑ

ΕΦΕΔΡΙΚΕΣ  ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ – ΔΙΑΤΑΞΗ

11(XI) ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΠΕΖΙΚΟΥ – ΕΛΕΥΘΕΡΟΥΠΟΛΗ ΚΑΒΑΛΑΣ

ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΗ ΤΑΞΙΑΡΧΙΑ ΣΕΡΡΩΝ

5^ο  ΤΑΓΜΑ ΣΥΝΟΡΩΝ

10^ο  ΤΑΓΜΑ   ΣΥΝΟΡΩΝ

2 Η (II) ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΠΕΖΙΚΟΥ ΣΙΔΗΡΟΚΑΣΤΡΟ ΣΕΡΡΩΝ

6 Η (VI) ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΠΕΖΙΚΟΥ ΚΑΒΑΛΑ

10 Η (Χ) ΜΕΡΑΡΧΙΑ ΠΕΖΙΚΟΥ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΘΡΑΚΗ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ   ΣΤΡΑΤΟΥ

576.000 ΑΝΔΡΕΣ

ΑΡΧΗΓΟΣ – ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΦΕΡΔΙΝΑΡΔΟΣ

ΔΙΟΙΚΗΤΗΣ – ΣΤΡΑΤΑΡΧΗΣ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

ΑΡΧΙΣΤΡΑΤΗΓΟΣ ΜΙΧΑΗΛ ΣΑΒΟΦ

ΣΥΝΟΛΟ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΒΟΥΛΓΑΡΙΚΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ   

ΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ, ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΩΝ: 5.138 ΝΕΚΡΟΙ 2.531 ΤΡΑΥΜΑΤΙΕΣ ΚAI 2.500 ΑΙΧΜΑΛΩΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΥ.

Μια παρατήρηση για τις παραπάνω απώλειες. Ο Ελληνικός Στρατός   στην Γιγαντομαχία Κιλκίς – Λαχανά , πολέμησε με το σύνολο των δυνάμεων του, ενώ οι Βούλγαροι με την 2η Στρατιά.

Ο Ελευθέριος Βενιζέλος, και ο Αρχιστράτηγος Κωνσταντίνος, ενωμένοι, έδωσαν φτερά στον Ελληνικό Στρατό, και κατάφεραν να γίνει το θέμα συζήτησης σε όλη την Παγκόσμια Στρατιωτική Ιστορία. Χρόνια μετά, ήταν το μάθημα εκπαίδευσης σε Ανώτερες Σχολές Πολέμου στη Ευρώπη, και όλοι μιλούσαν με πολύ μεγάλο θαυμασμό για την Δίδυμη Μάχη Κιλκίς – Λαχανά.

ΤΙΜΗ ΚΑΙ ΔΟΞΑ ΣΤΟΥΣ ΗΡΩΕΣ ΜΑΧΗΤΕΣ ΤΗΣ ΔΙΔΥΜΗΣ ΜΑΧΗΣ ΚΙΛΚΙΣ – ΛΑΧΑΝΑ

 ΠΗΓΕΣ   – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Α) ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ ΄΄ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΄΄

Β) ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ ΄΄ ΜΗΧΑΝΗ ΤΟΥ ΧΡΟΝΟΥ ΄΄

Γ) ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ  ΄΄ ΣΑΝ ΣΗΜΕΡΑ.GR ΄΄

Δ) ΕΚΔΟΣΕΙΣ   – ΕΚΔΟΤΙΚΟΣ ΟΙΚΟΣ ΄΄ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΄΄

Ε) ΔΙΑΔΙΚΤΥΑΚΟΣ ΙΣΤΟΤΟΠΟΣ  ΄΄ ΒΙΚΙΠΑΙΔΕΙΑ ΄΄

ΣΤ) ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΚΙΛΚΙΣ ΄΄ ΓΙΩΡΓΟΣ ΕΧΕΔΩΡΟΣ ΄΄