Οι φετινές μας υποχρεώσεις σε Συνοδικές συμμετοχές (στην τακτική σύγκληση της Ιεραρχίας, στη συνεδρία της Δ.Ι.Σ. και μιάς Σ.Ε.) από Βορειοελλαδίτη μας έσχε τούτο το μήνα Νοτιοελλαδίτη! Κοντά στην ευλόγως ιμερτή γενέτειρα και προπαντός σε δύο-τρία Μοναστηριακά προσκυνήματα στην ευρύτερη ακτίνα. Κατά σύμπτωση, και τα τρία γυναικεία, αλλά πάντως ακμαία και προπαντός πανίερα.
Όσιος Πατάπιος, βιγλάτορας πάνω από το Λουτράκι, με το άφθαρτο σκήνωμα του Αγίου, ένα σέβασμα που από μικρό παιδάκι θυμάμαι και συναισθηματικά είμαι συνδεδεμένος με την επίπονη κτιτορική του ανάπτυξη και τα επανειλημμένα θαύματα του Θεού για τη διάσωση των μοναζουσών και της Μονής από πυρκαγιές.
Άγιος Νεκτάριος, στην Αίγινα, με την επιβλητική σημερινή του όψη και πανορθόδοξη προσκυνηματική αίγλη, όπου πήγαινα από ιεροσπουδαστής, προσκυνητής του Αγίου, προστάτη του Αιγινήτη συσπουδαστή και εκλεκτού φίλου και ακολούθως συμφοιτητή και τώρα Συνιεράρχου αγίου Ύδρας κ. Εφραίμ.
Άγιος Ιωάννης ο Μακρυνός, ένα ωραιότατο, αν και λιτό και ακμαιότατο σε έμψυχο δυναμικό μοναστήρι, άλλο ένα από τα πολλά γυναικεία κτιτορικά «θαύματα» του σύγχρονου Ελλαδικού χώρου.
Ο μείζων των Προφητών Πρόδρομος και Βαπτιστής, ο Ιεράρχης της μαρτυρικής υπομονής των ύβρεων και ο Όσιος της ασκητικής αγίας αναδρομής απετέλεσαν αυτές τις μέρες για μένα πολύτιμη τριπλή ευλογία για μια κατανυκτική αναδίφηση σε ένα κορυφαίο πανίερο δώρο της θείας περί εμέ φιλανθρωπίας. Πριν 37 χρόνια αυτές τις μέρες εξελέγην και χειροτονήθηκα Μητροπολίτης Λαρίσης με ό,τι επέτρεψε ο Θεός να συνεπάγεται εκείνη η ανάδειξή μου από την Σεπτή Ιεραρχία.
Κυριακή του Σπορέως, μνήμη της Ζ´ Οικουμενικής Συνόδου, σύμβολα ποιμαντορικής δεοντολογίας και ισόβιας ενάσκησης, αν μη και ενάθλησης. Σπορά-μαρτυρία Χριστού, βίωση και έμπνευση στο μυστήριο του «κατ᾽ εικόνα και καθ᾽ ομοίωσιν Θεού».
Δόξα τω Θεώ, πάντων ένεκεν.
Και για τις παλαιότερες προσκυνηματικές μνήμες από παιδός και για την νεότερη κομβική επέτειο. Αυτό υπαινισσόμουν (κι ας μην το έλεγα) με το κήρυγμα που προτίμησα να κάνω, Κυριακή του Σπορέως, στο Καθολικό της Ιεράς Μονής Αγίου Ιωάννου του Μακρυνού, με φιλόφρονα άδεια του οικείου Ποιμενάρχη αγίου Μεγάρων & Σαλαμίνος κ. Κωνσταντίνου.
Λειτούργησα με τον εφημέριο της εβδομάδος π. Καισάριο και τους μετ᾽ εμού Κληρικούς π. Ραφαήλ και π. Μιχαήλ και κήρυξα τα προς οικοδομήν της Αδελφότητος και των προσκυνητών.
Μετέσχον της φιλοτίμου δεξιώσεως παρά της Καθηγουμένης Γερόντισσας Μακρίνης της νεωτέρας, ομιλήσας προς τις Αδελφές (80 τον αριθμό Μοναχές και 20 Δόκιμες) επευχηθείς «τα κρείττονα και εχόμενα σωτηρίας» για την μοναχική υπακοή τους και αφιέρωση στην ευαρεστία του Χριστού μας.
Τα προς οικοδομήν (από το κήρυγμα της Κυριακής)
Αίνος και λατρεία και προσκύνησις τω Θεώ ημών, πάντοτε, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων!…
… Κι από τον άκτιστο ουρανό της πανταχού παρουσίας Του
(την οποία, εδώ, σήμερα, κοινωνούμε θεο-λατρευτικά)
ας συγκαταβούμε στα ανθρώπινα.
Ευχαριστώ τον Μητροπολίτη σας, τον λίαν αγαπητό μου αδελφό άγιο Μεγάρων και Σαλαμίνος κύριο Κωνσταντίνο, προσφιλέστατο από παλιά (από το 1984 που τον είχα Εισηγητή στην Πρωτοσυγκελλία), που μου παρέσχε την δυνατότητα, ως ιερουργός του Ευαγγελίου και λειτουργός της θείας Χάριτος, να λειτουργήσω στην Ιερά Μονή του Αγίου Ιωάννου του Μακρινού, στο περικαλλή ναό των Θεοφανείων του Χριστού.
Ευχαριστώ επίσης και σας, Γερόντισσα Μακρίνα, που μου ανοίξατε «την είσοδο εις τα Άγια των Αγίων» της αγίας αυτής Μονής. Σας συγχαίρω από καρδίας που καθοδηγείτε με φόβο Θεού την θεοσύστατη και θεοφύλακτη αδελφότητα αυτής (μου είναι τόσο προσφιλεστάτη και οικεία, από τότε που ήμουν παιδί και έφηβος και κληρικός), με τις ευλογίες του Ποιμενάρχου σας, που ευσχημόνως και ευσεβοφρόνως πηδαλιουχεί την ολκάδα της εδώ τοπικής Εκκλησίας.
Παιδί ακόμη, με έπαιρνε η μητέρα μου σε προσκυνήματα ιερά και αγιώνυμα.
Έφηβο, στα 15 μου χρόνια, με έστειλε να ρθω με το λεωφορείο από το Λουτράκι ως τα Πίσια και από εκεί πεζοπορώντας προς το Σχίνο και από εκεί προς την Μαυρολίμνη μέχρι την Ιερά Μονή σας μόνος μου, επτά περίπου ώρες, για να σκληραγωγούμαι στην αφοβία και να μεταποιώ το αρβανίτικο και το ευρυτανικό πείσμα σε αλύγιστη ιερή τόλμη, λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησέ με». Όταν με αντίκρισε η Γερόντισσα και έμαθε την πεζοπορεία μου, έκανε τον σταυρό της και θαυμάζοντας είπε «Δεν περίμενα ποτέ ένα παιδί της ηλικίας σου να έχει την τόλμη και ολομόναχος να ΄ρθεί από τόσο μακριά».
Συναπαντήθηκα αρκετές φορές με την ιερή μορφή της αοιδίμου Γερόντισσάς σας, της πρώτης Μακρίνας. Εδώ παράγγειλα την λευκή στολή της ιερατικής μου χειροτονίας… Και σήμερα, αξιώνομαι να λειτουργώ ᾽Αρχιερεύς στον Άγιο Ιωάννη τον Μακρυνό.
«Άγιος Ιωάννης» ήταν ο μόνος ενοριακός Ναός του Λουτρακίου, που εκκλησιαζόμαστε κάθε γιορτή και τις Κυριακές, μέχρις ότου έγινε ο ενοριακός ναός της «Παναγίας της Γιάτρισσας».
Ο άγιος Ιωάννης ο Πρόδρομος όμως δεν με εγκατέλειψε. Χειροτονήθηκα στο ναό του στην Καβάλα διάκονος και πρεσβύτερος και μάλιστα στην εορτή της Αποδόσεως των Θεοφανείων (14 Ιανουαρίου υπό του μακαριστού Μητροπολίτου Φιλίππων Προκοπίου). Ο Τίμιος Πρόδρομος υπήρξε για μένα παιδιόθεν –όπως και για σας, Γερόντισσα, με τις Αδελφές– κορυφαία χειραγωγία για το μεγάλο «Εισοδικό» στην επιπόθηση του Κυρίου…
Προίσταμαι σήμερα της λειτουργικής Συνάξεως και τελώ την ιερουργία.
Υπηρετώ την ιερουργία, και συμμετέχετε εσείς στην ιερουργία, θεο-προνο-ήτως!
Θεοπρονοήτως;;;
Ναί.
Η ύπαρξή μας, η ζωή μας, η χριστιανικότητά μας, η μοναχική μας ιδιότητα, η ιερωσύνη, η αρχιερατεία μας, η σημερινή λατρευτική μας σύναξη, κάθε δευτερόλεπτο της ζωής μας, κάθε ίχνος συστατικό της ύπαρξής μας, όλα είναι θεοπρονόητα.
Εκείνος θέλησε και προνόησε προαιώνια, για την δική μας έλευση στην ύπαρξη, για την δική μας οντότητα, για την δική μας χρονικότητα, για τον σημερινό εδώ λατρευτικό συγχρονισμό μας, και για τον αιώνιο «εγ-χρονισμό» της παρούσης λειτουργίας.
Βεβαίως και εμείς Τον θέλουμε. Είναι για μας «το Α και το Ω».
Αλλά… ήδη μας έχει προλάβει Εκείνος. Και Τον δοξολογούμε γι᾽ αυτό.
Εκείνον συνεχώς προσλαμβάνουμε, μέσα από τα ανθρώπινα του βίου μας.
Εκείνον συνεχώς αναπνέουμε, μέσα από όλες τις αναπνοές του βίου μας.
Για Κείνον συνεχώς «καρδιοχτυπάμε», μέσα από όλα τα καρδιοχτύπια επί της γης.
Εκείνον κατά βάθος (και κατ᾽ αλήθειαν) επιποθεί η λογικότητά μας, η νοερότητά μας, η συναισθηματικότητά μας, η υγεία και η παθολογία της ψυχής μας, η υγεία και η παθολογία της ιστορίας.
Είτε με τα θεάρεστα είτε με τα αντίθετα, κατά βάθος δείχνουμε προς Εκείνον.
Εκείνον κατά βάθος επιποθούμε, και όταν ευτυχούμε με τις ευτυχίες μας, και όταν δυστυχούμε με τις δυστυχίες μας. Και όταν φτιάχνουμε, και όταν καταστρέφουμε. Και όταν ειρηνεύουμε, και όταν πολεμούμε. Και όταν ζωογονούμε, και όταν θανατώνουμε. Και όταν είμαστε ελεήμονες και φιλάνθρωποι, και όταν είμαστε σκληροί, άτεγκτοι, απάνθρωποι…
Εκείνος μας χαρίζει το «είναι» και το «αεί είναι».
Εμείς «συμβαλλόμεθα» σ᾽ αυτό το «είναι», είτε με το «ευ…» είτε με το «φεύ…».
Τι λες, Δέσποτα;
Τι είναι όλα αυτά που ακούμε, Δέσποτα;
Αντί για σας, προλαβαίνω και ερωτώ μόνος μου (εκ μέρους σας).
Δεν τα λέω εγώ, αδελφοί μου και Οσιώτατη Γερόντισσα και οσιώτατες Αδελφές.
Τα λένε οι πιο γνωστές προσευχές που καθημερινά απευθύνουμε στον Θεό.
Τα λένε αυτά οι πιο ωραίοι ύμνοι, που έψελνε με σπάνια δύναμη ψυχής η μακαρία Γερόντισσα Μακρίνα, η κτιτόρισσα των ψυχών και των ναών και των κτιρίων της Μονής (μαζί με τον μακαριστό Γέροντα Δαμασκηνό και όλες εσάς τις Αδελφές με επικεφαλής την νέα Γερόντισσά σας Μακρίνα)…
Λοιπόν, προσευχόμεθα:
«Βασιλεύ ουράνιε… το Πνεύμα της Αληθείας [δηλ. το Πνεύμα που περιχωρείται στον Υιό του Πατρός, στην Αυταλήθεια]… ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών…».
Αυτός (συν Πατρί και Υιώ) με την μία Τριαδική θεική Του χάρη «πληροί» τα πάντα και είναι «πανταχού παρών».
Τίποτε από ό,τι υπάρχει, δεν μπορεί να υπάρχει ούτε μπορούσε να υπάρξει, έξω από την δική Του θεική θέληση επί πάντων.
- «Αγίω Πνεύματι, ζωαρχία και γέρας·
πάντα γαρ τα κτιστά, ως Θεός ων δυναμοί,
συντηρεί εν Πατρί δι’ Υιού δε» (Αντίφωνα β´ ήχου).
- «Αγίω Πνεύματι πάσα αγαθοδωρία, ως Πατρί και Υιώ συναστράπτει,
εν ω τα πάντα ζη και κινείται» (αντίφωνα γ´ ήχου).
( Όπως από τον Πατέρα και από τον Υιό, μαζί κι από το Άγιο Πνεύμα αστράφτει κάθε δώρο αγαθό [και η ύπαρξη πάντων]. Σ’ αυτόν οφείλουν την ζωή και την κίνησή τους τα πάντα.)
- «Αγίω Πνεύματι το ζην τα πάντα, φως εκ φωτός,
Θεός μέγας, συν Πατρί υμνούμεν αυτό και τω Λόγω» (αναβαθμοί πλ.δ´ ήχου)
(Από το Άγιο Πνεύμα οφείλουν τη ζωή τους τα πάντα, είναι το φως
που εκπορεύεται από το φως, είναι μέγας Θεός, το ανυμνούμε [το συλλατρεύουμε] μαζί με τον Θεό Πατέρα και τον Λόγο του Πατρός.)
Στο γνωστό τροπάριο των Αίνων του Γ´ ήχου ψέλνουμε: «Χαράς τα ΠΑΝΤΑ πεπλήρωται, της Αναστάσεως την πείραν ειληφότα…».
Τα πάντα έχουν ήδη γεμίσει από χαρά, διότι ο κόσμος (μετά το Πάσχα του Αναστάντος) δεν είναι πλέον ο ίδιος, όπως ήταν πριν το Πάσχα.
Προσεγγίζουμε τώρα την απάντηση στις απορίες μας.
Ο Θεός είναι εν Χάριτι «πανταχού παρών», διότι τίποτε, μα τίποτε δεν έγινε από μόνο του. Τίποτε δεν υφίσταται «αθέλητο παρά Θεού». Τίποτε δεν υπάρχει «απρονόητο παρά Θεού». Τίποτε δεν υπάρχει «υφιστάμενο δίχως την βουλή του Θεού».
ΚΑΙ ΟΜΩΣ!
Διαπιστώνουμε καθημερινά ¬–και το λέει ο άγιος Ιωάννης ο Θεολόγος– ότι «ο κόσμος όλος κείται εν τω πονηρώ», βρίσκεται – κείται – κοιμάται εν τω πονηρώ, φαντασιώνεται εν τω πονηρώ. Βιώνει μια περίεργη «υπαρκτική κατάσταση», που (ενώ φαίνεται να κάνει το δικό της και αναφέρεται στον εαυτό της) κατά βάθος δουλώνεται στην τυραννία της φθοράς.
Ο Διάβολος είναι από την αρχή ο ακοίμητος εχθρός του ανθρώπου. Κινούμενος από φθόνο, υπέδειξε στους πρωτοπλάστους να παρακούσουν στην εντολή του φιλανθρώπου Δημιουργού και να ακολουθήσουν τον ίδιο στην πορεία της απωλείας. Και τώρα, πάλι από φθόνο, βάζει εμπόδια σε κάθε αγωνιζόμενο πιστό. Ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, που είχε εμπειρία των δαιμονικών επιθέσεων μέχρι και τα τελευταία έτη της ζωής του, με παρρησία τον επιτιμά:
«Ήλθες κακούργε, αλλά ξέρω τους σκοπούς σου.
Ήλθες, θέλοντας να μου στερήσης το αιώνιο φως…
Πως, ενώ είσαι σκοτάδι, ήλθες ως φως;
Δεν θα με γελάσης με την απάτη σου.
Γιατί πάντοτε μου ξεσηκώνεις πικρό πόλεμο, φανερά ή κρυφά; Γιατί φθονείς τους ευσεβείς εξ αρχής, από τότε που έβγαλες τον Αδάμ από τον Παράδεισο;
ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ, επειδή το θέλησε [το θέλει αχρόνως] ο Τριαδικός Θεός.
Αλλ᾽ όμως ΚΑΤΑΧΡΩΜΕΘΑ το πολύ λεπτό θεόδοτο δικαίωμα της ελευθερίας. Η ελευθερία επιλογής είναι δώρο του Θεού, που δεν το αναιρεί ο Θεός, ακόμη κι όταν εμείς το καταχρώμεθα.
ΥΠΑΡΧΟΥΜΕ μέσα στην συνεκτική χάρη του Θεού…
αλλά ο εκπτωτικός κόσμος εθελούσια επιλέγει να ΚΕΙΤΑΙ εν τω πονηρώ [όπως και ο πονηρός κείται εν πονηρία].
Υπάρχουμε χωρίς να μηδενιζόμαστε, αλλά…
όταν εμείς «γυρίζουμε την πλάτη» στον Θεό, γινόμαστε δούλοι εν τω πονηρώ.
Οπότε χρειάζεται ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ στον Πατέρα.
Η οδός της επιστροφής είναι η οδός της ενανθρωπήσεως του Κυρίου.
Ο τρόπος της επιστροφής είναι η όδευσή μας επί της οδού αυτής, ο εκκλησιασμός μας εν Χριστώ.
ΒΡΙΣΚΟΜΑΣΤΕ ήδη στην τελική απάντηση του αρχικού ερωτήματος: πως (ενώ ο Θεός είναι «ο πανταχού παρών και τα πάντα παρών»), δυστυχώς στον κόσμο ενεργεί αλλότριο πνεύμα; Πως στην παρούσα όψη της κοσμικής ιστορίας συντελούνται σχεδόν τα πάντα αθεεί;
Ο Θεός μας χάρισε την ελευθερία της γνώμης (κι εδώ εντάσσεται προπτωτικά και μεταπτωτικά όλη η πανανθρώπινη ιστορία).
Μας χάρισε και την ελευθερία οικείωσης της Χριστοσωτηρίας (όστις θέλει…).
Αν δεν Τον θέλουμε, αν δεν εννοούμε να Τον λατρεύουμε, παραμένουμε μεν αθελήτως στην θεόσδοτη ύπαρξη, αλλά την αποστρέφουμε σε αυτολατρευτική και κοσμολατρευτική. Εδώ στήνεται το σκηνικό της πρόσληψης ή της απόρριψης της σωτηρίας…
Εδώ στήνεται το σκηνικό πρόσληψης ή της απόρριψης της σποράς, για την οποία μας ομιλεί το σημερινό Ευαγγελικό ανάγνωσμα.
Ο Θεός Λόγος μας έφτιαξε. Ο Θεός Λόγος σαρκωμένος μας έσωσε.
Είναι ο γεωργός-σπορέας της ύπαρξης και της σωτηρίας μας.
Όλοι γνωρίζουμε και κατανοούμε την γνωστή αυτή Παραβολή.
Όμως, μπορούμε να πούμε ότι εδώ έχουμε μια παραβολική χριστολογημένη ερμηνεία του κόσμου μας.
Σπόρο και σπορά έχουμε με όλη τη λατρευτική και ποιμαντική παρουσία της Εκκλησίας, με την αγιότητα και την ανθρωπιά όλων των Αγίων…
Σπόρο και σπορά έχουμε ακόμη και με τις συντυχίες του βίου, με τις συγκυρίες της ζωής και του θανάτου.
Για παράδειγμα, η μακαριστή Γερόντισσα Μακρίνα αποδέχθηκε την αναπηρία της και την χλεύη των άλλων ως σπορά σωτηρίας παρά Χριστού, ως κάλεσμα του Θεού «για μια αντεπίθεση στοργής, κατηχητικής προσφοράς, αφιέρωσης και ισόβιας ασκητικής αγιωσύνης».
Ο Κύριος είναι ο αιώνιος «σπορεύς της αφθάρτου και αθανάτου ζωής».
Βουληθείς δημιούργησε την ύπαρξη του σύμπαντος κόσμου.
Κι όταν ο θεόκτιστος κόσμος εξέπεσε, ο Θεός σαρκώθηκε, για να εκπληρώσει Εκείνος «την καρποφορία» της χριστολογημένης ζωής και αφθαρσίας.
Δεν κατάργησε αυτό που μας χάρισε:
την ελευθερία να γινόμαστε αυτό που θα έπρεπε να γίνουμε.
Όμως, εμείς γινόμαστε:
- άλλοι κάποιο είδος «γης με αγκάθια» ή «με πέτρες» ή «με ασήμαντη ποιότητα»
- και άλλοι «γη αγαθή» με πολλαπλάσια καρποφορία.
Ο μοναδικός Σπορεύς της ύπαρξης, της ζωής, της σωτηρίας, της θεουργίας, μας αφήνει όχι απλώς το περιθώριο του χρόνου, αλλά… την απεριόριστα φιλάνθρωπη παρουσία Του.
Για να γινόμαστε εδώ δικοί Του.
Για να παραμένουμε από εδώ αιωνίως εκεί δικοί Του.
Σας το εύχομαι από ψυχής.
Και σας παρακαλώ να εύχεσθε κι εσείς υπέρ εμού.
†Ο Γουμενίσσης, Αξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος
