ΦΙΛΟΠΤΩΧΟΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΓΟΥΜΕΝΙΣΣΗΣ – 1920

Η κεντρική πλατεια Γουμένισσας μια βαρυχειμωνιά της δεκαετίας του 1960, (φωτ. της αείμνηστης Αικ. Δ. Λιάπη)

Γράφει ο Χρήστος Π. Ίντος

Την 1 Μαρτίου του 1920 στην αίθουσα της Πρακτικής Σχολής Γουμενίσσης, ήταν σχολή θηλέων στην οποία φοιτούσαν νέες για την εκμάθηση πρακτικών θεμάτων κυρίως τεχνών, οικιακής οργάνωσης και οικονομίας, συγκεντρώθηκαν κυρίες και δεσποινίδες της κωμόπολης για να ιδρύσουν Φιλόπτωχο Αδελφότητα. Μετά από  εισήγηση και διαλογική συζήτηση συντάχθηκε πρακτικό στο οποίο αναφέρονταν η επωνυμία του νέου σωματείου, ο σκοπός του και η απόφαση εκλογής προσωρινού Διοικητικού Συμβουλίου. Η απόφαση συνοδεύονταν από πίνακα των μελών του ΔΣ που εκλέχτηκαν, τα ονοματεπώνυμα των ιδρυτικών μελών και σχέδιο χειρόγραφου καταστατικού. Υποβλήθηκε στο Πρωτοδικείο Θεσσαλονίκης στις 24 Μαρτίου 1920 αίτηση για την έγκρισή του. Την 1η Νοεμβρίου 1921 ανακοινώθηκε η σχετική απόφαση από την αρμόδια δικαστική αρχή.

Το καταστατικό απαρτίζονταν από τρία κεφάλαια με συνολικό αριθμό άρθρων είκοσι δύο (22). Το Α΄ κεφάλαιο είχε πέντε άρθρα. Στο πρώτο ορίζονταν ο σκοπός της Αδελφότητος που ήταν: “Να παρέχει βοηθήματα εις αποδεδειγμένως ενδεείς και ασθενείς είτε εις είδη είτε εις χρήματα. Να παρέχει βοηθήματα εις αποδεδειγμένως ενδεείς και ασθενείς επιμελείς μαθητάς και μαθητρίας. Να έρχεται επίκουρος εις οποιοδήποτε φιλανθρωπικόν έργον, εφ΄ όσον ήθελον επιτρέψει οι πόροι της”.

Το δεύτερο άρθρο αναφέρονταν στα τακτικά και επίτιμα μέλη. Στα πρώτα άνηκαν  κυρίες και δεσποινίδες της κωμόπολης που δήλωναν στο ΔΣ την επιθυμία τους να  εγγραφούν στο Σύλλογο, καταβάλλοντας ετήσια συνδρομή δέκα δραχμών. Επίτιμα μέλη ήταν δεσποινίδες, κυρίες και κύριοι “… σπουδαίως συνταλούντες επ΄ αγαθώ της Αδελφότητος τη προτάσει του ΔΣ”. Ο αριθμός τους δεν μπορούσε να υπερβεί το 1/10 των τακτικών μελών, δεν συμμετείχαν στις Γενικές Συνελεύσεις και δεν είχαν δικαίωμα ψήφου.

Στα επόμενα άρθρα (3-5) γίνονταν λόγος για επίτιμους προέδρους, συνδρομητές, δωρητές, ευεργέτες και μεγάλους ευεργέτες. Κριτήριο για την κατάταξη σε μια από τις αναφερόμενες διακρίσεις ήταν το χρηματικό ποσό που προσέφεραν για τους σκοπούς του Συλλόγου. Προβλέπονταν και η τήρηση μητρώου μελών.

Στο Β΄ κεφάλαιο και στο μόνο άρθρο του (6ο) υπήρχε λεπτομερής αναφορά στην εξεύρεση των πόρων της Αδελφότητας, στις συνδρομές των μελών, στα έκτακτα δωρήματα και ευεργετήματα. Στις εκδηλώσεις που θα διοργανώνονταν, όπως χοροί, λαχειοφόρες αγορές και ό,τι σχετικό ενέκρινε το ΔΣ.

Το Γ΄ κεφάλαιο (άρθρα 7-16) περιγράφονταν τα οργανωτικά. Προβλέπονταν 11/μελές ΔΣ ετήσιας θητείας, κατανομή των αξιωμάτων, αναπληρωματικά μέλη, πραγματοποίηση Γενικής Συνελεύσεως την πρώτη Κυριακή του Δεκεμβρίου και τακτικές συνεδριάσεις του ΔΣ την πρώτη Κυριακή έκαστου μήνα.

Στο Δ΄ κεφάλαιο (άρθρα 18-22) αναφέρονταν πως η Αδελφότητα είχε έμμισθο υπάλληλο για τις εισπράξεις, προσκλήσεις και την αλληλογραφία της. Η σφραγίδα έφερε επιγραφή “ΦΙΛΟΠΤΩΧΟΣ ΑΔΕΛΦΟΤΗΣ ΚΥΡΙΩΝ ΚΑΙ ΔΕΣΠΟΙΝΙΔΩΝ ΓΟΥΜΕΝΙΤΣΗΣ-1920” και στο μέσον αυτής Εικόνα της Παναγίας της Ελεούσης, που ήταν η προστάτιδα του Σωματείου. Περιγράφονταν τρόποι οργάνωσης και κατέληγε με την επισήμανση πως σε περίπτωση διάλυσης του Σωματείου, η περιουσία του θα περιέρχονταν στην Σχολική Επιτροπή Γουμενίτσης με σκοπό να διατεθεί σε άπορους μαθητές.

Το καταστατικό υπέγραφαν το πρώτο προσωρινό ΔΣ και τα άλλα ιδρυτικά μέλη: Το ΔΣ: Αγάθη Πεχλιβάνη πρόεδρος, Μαρία Δ. Τσιμερίκα αντιπρόεδρος, Βασιλική Γ. Λαλιώτου ταμίας, Δωροθέα Δημητρίου γραμματέας.

Τακτικά και αναπληρωματικά μέλη του συμβουλίου: Μαρία Ευαγ. Μαλέγκου, Αργυρώ Α. Ναστούλη, Αικατερίνη Χρ. Σαμαρά, Ευμορφία Ασμενιάδου, Αικατερίνη Θ. Μαλέγκου, Αφροδίτη Χ. Παζαρέντσου, Ζωή Βαφοπούλου, Άννα Δ. Παζαρέντσου, Μαρία Ι. Οικονόμου, Άννα Χ. Μουζούρη, Βασιλική Ι, Αλεξίου.

Τα υπόλοιπα ιδρυτικά μέλη ήταν: Ανδρονίκη Πεχλιβάνη, Ανδρονίκη Α. Βασιλείου, Κωνσταντία Δ. Άλλιου, Βασιλική Δημοκώτσου, Ευφροσύνη Παζαρέντσου, Μαριάνθη Δ. Άλλιου, Ανδρονίκη Ι. Ίντου, Λαμπρινή Βάνκου, Ευδοκία Παναγιωτοπούλου και Κωνσταντία Γ. Γιάνκου.

Πολλές από τις δεσποινίδες και κυρίες των οποίων τα ονοματεπώνυμα αναγράφονταν στο καταστατικό, διαδραμάτισαν σημαντικό ρόλο στα πολιτιστικά και κοινωνικά γεγονότα της κωμόπολης για πολλά χρόνια μετά το 1920. Τα συναντάμε σε πολλά σωματεία και φορείς ως δραστηριοποιημένα μέλη αλλά και ως εκπαιδευτικούς στα σχολεία της κωμόπολης και της επαρχίας της. Πλην ελαχίστων περιπτώσεων, όλες είχαν καταγωγή από τη Γουμένισσα και διήλθαν τον βίο τους σε αυτήν.

Με την πάροδο των ετών εγγράφηκαν μέλη της Αδελφότητας και άλλες δεσποινίδες και κυρίες της Γουμένισσας (Ολυμπία Γ. Παζαρέντση, Κατίνα Χ. Δημοκώτση, Ανδρονίκη Παπαστογιάννη) και προσέφεραν τις υπηρεσίες τους στο ΔΣ. Η Αδελφότητα δραστηριοποιήθηκε τις δεκαετίες του 1920 και 1930, τη γνωστή περίοδο του μεσοπολέμου, προσφέροντας έργο στην τοπική κοινωνία και στην επαρχία Γουμενίσσης. Χώρος συναντήσεων και πραγματοποίησης εκδηλώσεών τους ήταν η αίθουσα τελετών του τοπικού ιστορικού διδακτηρίου, ( πηγή, ΙΑΜ/Δικ. 1.10/αα 222).

Όπως ήδη έχουμε γράψει (εφ. “Μαχητής του Κιλκίς”, φ. 2512/26.8.2025/σ.13) η Φιλόπτωχος Αδελφότης δραστηριοποιούνταν ιδιαίτερα την περίοδο της τοπικής πανηγύρεως του Δεκαπενταύγουστου και τις μεγάλες εορτές του έτους. Διαβάζουμε σχετικά στην εφ. “ΜΑΚΕΔΟΝΙΑ”, φ. 22.8.1927/σ.2: “Από την Γουμένιτσαν, Η τριήμερος τοπική εορτή, Η διεξαγωγή εράνου υπέρ των ορφανών, Και χορευτική Εσπερίς”. Η Φιλόπτωχος Αδελφότης Κυριών και Δεσποινίδων δραστηριοποιήθηκε έντονα για την πραγματοποίηση εράνων και τη συγκέντρωση αγαθών υπέρ των αδυνάτων για την  ημέρα της μεγάλης εορτής. Ήταν περίοδος, που στην περιοχή, όπως και στο μεγαλύτερο μέρος της Ελλάδας, είχαν εγκατασταθεί ομογενείς πρόσφυγες εκριζωμένοι από τις πατρογονικές τους εστίες, τη Μικρά Ασία, τον Πόντο, την Ανατολική Θράκη και την Ανατολική Ρωμυλία. Κάτω από δύσκολες συνθήκες προσπαθούσαν να στήσουν τα νοικοκυριά τους και να συνεχίσουν τη ζωή τους. Στον αγώνα τους συνέδραμε η Αδελφότητα στην οποία αναφερθήκαμε, όπως και σε πολλές άλλες περιπτώσεις ατόμων και κοινωνικών ομάδων.