Βλάσης Αγτζίδης: Μήπως κάποτε θα πρέπει να πάψουμε να διχαζόμαστε για τον Εμφύλιο;
Όποιος τα τελευταία χρόνια παρακολουθεί τις συζητήσεις στο διαδίκτυο, αλλά και πολλές δημόσιες εκδηλώσεις, θα αντιληφθεί ότι επιστρέφουν με ταχύτητα στερεότυπα, φρασεολογία και αφοριστικές προσεγγίσεις που πιστεύαμε ότι ανήκαν στο βαρύ εθνικό μας παρελθόν. Δυστυχώς ο εμφυλιοπολεμικός φανατισμός δεν φαίνεται να έχει υποχωρήσει σε κάποιους χώρους.
Περισσότεροι είναι αυτοί που συνεχίζουν να ζουν τον Εμφύλιο με ένταση, μιλώντας για “συμμοριτοπόλεμο”.
Υπάρχουν και (λιγότεροι) από την άλλη πλευρά που θυμούνται τον όρο “μοναρχοφασίστες” για τα κυβερνητικά στρατεύματα.
Νομίζω μετά από τόσες δεκαετίες μπορούμε να δούμε ψύχραιμα εκείνη την εποχή, χωρίς τα εμφυλιοπολεμικά συμπλέγματα ένθεν κακείθεν.
Τότε, το ΚΚ (μόνο αυτό από τα 4 κόμματα που δημιούργησαν το ΕΑΜ), σύρθηκε στον Εμφύλιο.
Φτάσαμε στον Εμφύλιο μετά από μια δραματική τριπλή γερμανο-ιταλο-βουλγαρική Κατοχή, τόσο μέσα από μια έξυπνη πολιτική όσων είχαν κερδίσει το “οικόπεδο Ελλάς” από τον Στάλιν στο τέλος του Β’ Παγκόσμιου Πολέμου και το ήθελαν “καθαρό” από κάθε αντιπολίτευση σε συνθήκες αρχόμενου Ψυχρού Πολεμου, όσο και από την έλλειψη μιας σοβαρής σοβιετόφιλης ηγεσίας που αδυνατούσε να συμβιβαστεί με τα μεταπολεμικά δεδομένα και λειτούργησε ανορθολογικά..
Η νεοελληνική μας παραδοξότητα και η αμερικανική εμπειρία
Ένα από τα πολλά παράδοξα που βλέπουμε σε πολλούς που αναφέρονται στον ελληνικό εμφύλιο , είτε του ’43-44 μεταξύ των αντιστασιακών οργανώσεων, είτε στην μεταβαρκιζιανή βία, είτε στον κυρίως Εμφύλιο του 46-49, είναι η θεώρηση της μοναδικότητας και της εξαίρεσης. Αυτό που συνέβη εδώ κατά τη δεκαετία του ’40 με τους εμφύλιους σπαραγμούς αποτελεί ελληνική περίπτωση.
Όμως αυτό που συνέβη στην Ελλάδα είναι η κλασική διαδικασία, όταν υπάρχουν ανυπέρβλητες αντιθέσεις και διαφορετικές πολιτικές προσδοκίες.
Υπάρχει μια σειρά στο NETFLIX με τιτλο Outlander, εντελώς μυθοπλασία από τη μια που όμως έχει καταπληκτικές ιστορικές αναφορές. Ειδικά στο 8ο μέρος όπου το ιστορικό πλαίσιο είναι ο Αμερικανικός Πόλεμος Ανεξαρτησίας, όταν βασιλόφρονες και δημοκρατικοί συγκρούονταν μεταξύ τους αλληλοσφαζόμενοι.
Δείτε το, μήπως και κάποια φορά σταματήσουμε να διχαζομαστε και πάλι για ιστορίες του παρελθόντος που καλώς ή κακώς συνέβαιναν σε κάθε στιγμή της ανθρώπινης ιστορίας σε όλα τα μήκη και τα πλάτη της υδρογείου.
Η αμερικανική ιστορία ξεκινά με δύο διαφορετικές φάσεις. Με την Αμερικανική Επανάσταση κατά των Βρετανών (Πατριώτες κατά Βασιλοφρόνων, όπως αναφέρονται στους Outlanders) και στον Εμφύλιο μεταξύ Βορείων και Νοτίων.
-Η Αμερικανική Επανάσταση (1775–1783)
ξεκίνησε ως σύγκρουση μεταξύ των δεκατριών βρετανικών αποικιών στη Βόρεια Αμερική και του Βρετανικού Στέμματος
-Ο Αμερικανικός Εμφύλιος Πόλεμος (1861–1865) είναι γνωστός και ως ο πόλεμος μεταξύ των Βορείων (Ένωση) και των Νοτίων (Συνομοσπονδία), με κύρια αίτια το ζήτημα της δουλείας και τα δικαιώματα των πολιτειών.
Επίσης το στόρι διαδραματίζεται πριν από αυτό που λέμε “γενοκτονία των Ινδιάνων”, η οποία έγινε αργότερα….
Σίγουρα οι πρώτες αρνητικές συνέπειες για τους γηγενείς πληθυσμούς ήταν η άφιξη των πρώτων αποίκων τον 15ο-16ο αιώνα…
Αλλά η μεγάλη καταστολή έγινε μετά την Ανεξαρτησία σε δύο φάσεις:
Η πρώτη φάση της καταπίεσης των Ινδιάνων είναι την περίοδο περί το 1830-1850, όταν η πίεση για γη οδήγησε σε θεσμοθετημένες βίαιες μετακινήσεις.
Με τον νόμο Indian Removal Act (1830) χιλιάδες Τσερόκι και άλλες φυλές πέθαναν από την πείνα, το κρύο και τις κακουχίες κατά τη βίαιη μετακίνησή τους προς τα δυτικά. Είναι το “Μονοπάτι των Δακρύων” (Trail of Tears) που κάποια στιγμή αναφέρθηκε στη σειρά ως πρόβλεψη για το μέλλον.
Όμως η περίοδος που θεωρείται “γενοκτονία των Ινδιανων” λόγω των ενεργών στρατιωτικών επιχειρήσεων έγινε το 1860 – 1890…
Επιστρέφοντας στα καθ’ ημάς
Η αφορμή για μια σειρά σχολιασμών υπήρξε η πραγματοποίηση κατα το Σαββατοκύριακο 30 και 32 Μαρτίου 2026 δύο εκδηλώσεων στο Λιτόχωρο Πιερίας.
Οι Απόστρατοι της Αστυνομίας το Σάββατο και το ΚΚΕ την Κυριακή τίμησαν με τον αντιδιαμετρικό τους τρόπο το ίδιο ιστορικό γεγονός: την επίθεση των ανταρτών πριν από 80 χρόνια στον Σταθμό της Χωροφυλακής την ίδια μέρα των εθνικών εκλογών, από τις οποίες η τότε ηγεσία του ΚΚΕ είχε αποφασίσει να απέχει. Ήταν ένα ιστορικό λάθος που το πλήρωσαν πανάκριβα τα μέλη του ΚΚΕ και οι υπόλοιποι δημοκρατικοί πολίτες που ακολούθησαν τη θέση αυτή πιστεύοντας αφελώς ότι έτσι θα μπει φραγμός στη μεταδεκεμβριανη τρομοκρατία…
Για αυτές τις γιορτές μίσους που οργανώνονται , ο πατέρας μου ανήκοντας σε εκείνη την τραγική γενιά που βίωσε την εμφύλια τραγωδία και είδε συγγενείς και φίλους να χάνονται άδικα, έγραψε μεταξύ άλλων το εξής με τίτλο “Όχι στο μίσος και στη διχόνοια”:
“Είναι απαράδεκτο, ύστερα από τόσα χρόνια, να προσπαθούν κάποιοι, να δηλητηριάζουν με συνθήματα και εκδηλώσεις, δήθεν μνήμης, την ειρηνική ζωή του λαού μας, και να θέλουν να καλλιεργήσουν το πάθος, το μίσος, την διχόνοια.
Παιδιά του λαού ήσαν και στις δύο αντίπαλες παρατάξεις. Αγροτόπαιδα και εργατόπαιδα ήσαν και οι αντάρτες και οι στρατιώτες, από το ίδιο χωριό, την ίδια γειτονιά και πολλές φορές, την ίδια οικογένεια. Πώς, μπορεί κανείς να συνθηματολογεί και σήμερα μ’ εκείνα τα συνθήματα σκοπιμότητας: π.χ. οι μεν να κατηγορούν τους αντιπάλους «κατσαπλιάδες», «εαμοβούλγαροι», «μητραλοίες» κλπ. οι δε «μοναρχοφασίστες», «παιδιά του κεφαλαίου», «μπουραντάδες» κ.λπ..
Αυτά, επί τέλους, πρέπει να ξεχασθούν, γιατί αρκετά πληρώσαμε σαν λαός και σαν Έθνος. Φτάνει. Ας κοιτάξουμε μπροστά ενωμένοι, γιατί πολλοί κίνδυνοι μας απειλούν κι αυτό το βλέπουμε καθημερινά από τις παραβάσεις και παραβιάσεις των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων από την πέρα του Αιγαίου «φίλη» χώρα, την Τουρκία.” (bit.ly/4sXgp9N)
