Δημόσια λογοδοσία – Το συνώνυμο της διαφάνειας
Γράφει ο Θεόδωρος Π. Μποράκης
Ο πολίτης καλείται να πληρώσει φόρους, εισφορές, συνδρομές κι άλλου τέτοιου είδους οικονομικές επιβαρύνσεις. Είναι η δική του συμβολή για ό,τι του παρέχουν το κράτος, οι δήμοι, τα ασφαλιστικά ταμεία, οι κοινωνικοί φορείς, οι μη κερδοσκοπικές και μη κυβερνητικές οργανώσεις, τα κόμματα, οι συνεταιρισμοί, οι σύλλογοι και γενικά οποιασδήποτε μορφής οργάνωση που λαμβάνει και χορηγεί χρήματα.
Δυστυχώς δεν προβλέπει ο νόμος την υποχρεωτική λογοδοσία όπου κάθε ένας από τους παραπάνω φορείς θα αναρτά σε τακτικά διαστήματα, δημόσια (μέσω διαδικτύου), σε ποιά κατάσταση βρισκόταν πχ. στο τέλος του προηγούμενου έτους και σε ποιά κατάσταση βρίσκεται στην πχ. τρίμηνη λογοδοσία.
Τα ταμειακά ελλείμματα ή τα πλεονάσματα είναι ευκολότερο να εξηγηθούν αν καταμετρηθούν σε μικρά χρονικά διαστήματα απ’ ό,τι αν ερευνηθούν κάποια στιγμή από ορκωτό λογιστή.
Η έννοια λογοδοσία όμως είναι αλληλένδετη με την έννοια στοχοθεσία. Για να αξιολογηθεί για τα πεπραγμένα του ένας φορέας χρειάζεται, όπως και στις επιχειρήσεις, να συγκρίνει τα αποτελέσματα με τους στόχους που έχουν τεθεί.
Κι ερχόμαστε στην πραγματικότητα της καθημερινότητας. Ποιός από τους παραπάνω φορείς δημοσιοποιεί τους μελλοντικούς του στόχους ώστε μέσω αυτών να λογοδοτήσει και να κριθεί για την αποτελεσματικότητα της διοίκησής του, του ανθρώπινου δυναμικού του αλλά και του κοινωνικού του αποτυπώματος;
Αν είχε εφαρμοστεί η στοχοθεσία και η λογοδοσία, τότε δεν θα υπήρχαν περιθώρια ελιγμών στους επιτήδειους που κινούνται στο περιθώριο των φορέων και ζητούν την “αρπαχτή” και την χρηματική ροή σε κομματικά συμφέροντα.
Θα ήταν εύκολο πχ. ένας δήμαρχος να αποδείξει με ντοκουμέντα κάθε δράση του, να προσηλωθεί σε στόχους που έθεσε και τον δεσμεύουν και να αξιολογήσει για την αποδοτικότητά του κάθε υφιστάμενο αλλά και να ελέγχει κάθε ευρώ που δαπανά.
Ερχόμαστε τώρα στην άλλη πλευρά, του πολίτη που πληρώνει φόρους, εισφορές, συνδρομές κλπ.
Είναι υποχρέωση όποιου φορέα ζητά έστω και 1 ευρώ εισφορά, να ενημερώνει τον πολίτη πώς αξιοποιήθηκε ο φόρος του, η εισφορά του, η συνδρομή του. Αυτό μόνο μέσα από τη δημόσια λογοδοσία γίνεται.
Υπήρχε πχ. πλεόνασμα σε κάποιον πολιτιστικό σύλλογο ή σε κάποιον συνεταιρισμό; Από ποιούς πόρους προήλθε (ώστε να αξιολογηθεί η αποτελεσματικότητα των πόρων). Υπήρχε έλλειμμα; Σε ποιές δαπάνες κατευθύνθηκαν οι χρηματικές ροές και αν εξυπηρέτησαν τους στόχους που είχαν τεθεί.
Όταν ο πολίτης ενημερώνεται μέσω της δημόσιας λογοδοσίας τότε:
# Γνωρίζει πώς αξιοποιούνται οι εισφορές του.
# Έχει την ηθική ικανοποίηση ότι συμβάλλει στο συλλογικό όφελος.
# Ενθαρρύνεται ώστε να μη φοροδιαφεύγει όταν γνωρίζει πως τα χρήματά του πιάνουν τόπο.
# Έχει ξεκάθαρη εικόνα για την αποτελεσματικότητα όσων εξέλεξε.
# Οι φορείς κερδίζουν σταδιακά την χαμένη εμπιστοσύνη των πολιτών.
Όποιοι θελήσουν να αντιτείνουν επικαλούμενοι την γραφειοκρατία ας σκεφτούν πως τα ίδια ακριβώς επικαλούνται κι όσοι βλάπτονται από τη λογοδοσία γιατί χαλάει τα σχέδιά τους.
Είναι ζήτημα ηθικό αλλά και οργανωτικό, το να υπάρχει διαφάνεια, κι οποιοσδήποτε φορέας τουλάχιστον σε τοπικό επίπεδο, πρέπει, έστω και χωρίς νομική πρόβλεψη, να λογοδοτεί δημόσια για τους στόχους και τα πεπραγμένα του τακτικά (όχι μόνο στο τέλος της θητείας) μιας και το διαδίκτυο προσφέρει αυτή την άνεση.
