Έλλη Φρεγγίδου: Το κοινωνικό κράτος δεν χτίζεται με εξαγγελίες
Κάθε χρόνο ακούμε νέες εξαγγελίες για την οικογένεια, το δημογραφικό, τη στέγη και την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος. Το πραγματικό ερώτημα, όμως, δεν είναι πόσα μέτρα ανακοινώνονται. Είναι τι αλλάζει τελικά στη ζωή των ανθρώπων.
Μετά από χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, η κοινωνική πραγματικότητα παραμένει ιδιαίτερα πιεστική. Το 2025, το 27,5% του πληθυσμού της Ελλάδας βρισκόταν σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, ποσοστό που κατατάσσει τη χώρα μας στη δεύτερη χειρότερη θέση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Πίσω από αυτόν τον αριθμό βρίσκονται άνθρωποι: οικογένειες που δυσκολεύονται να καλύψουν βασικές ανάγκες, εργαζόμενοι που βλέπουν το εισόδημά τους να εξανεμίζεται, νέοι που αδυνατούν να αυτονομηθούν και ζευγάρια που αναβάλλουν τη δημιουργία οικογένειας επειδή δεν αισθάνονται οικονομικά ασφαλή.
Ιδιαίτερα έντονο είναι το πρόβλημα της στέγασης. Το 2025, το 26,4% των πολιτών στην Ελλάδα ζούσε σε νοικοκυριά στα οποία το κόστος στέγασης ξεπερνούσε το 40% του διαθέσιμου εισοδήματος, όταν ο αντίστοιχος ευρωπαϊκός μέσος όρος ήταν μόλις 7,7%.
Αυτή η εικόνα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται με πανηγυρισμούς ούτε με αποσπασματικά μέτρα.
Μετά από τόσα χρόνια κυβερνητικής διαχείρισης, η χώρα εξακολουθεί να μην διαθέτει μια ολοκληρωμένη και μακροπρόθεσμη στεγαστική πολιτική. Τα επιδοτούμενα δάνεια και τα επιμέρους προγράμματα μπορεί να δίνουν προσωρινές ανάσες, δεν δημιουργούν όμως από μόνα τους επαρκές απόθεμα προσιτής κατοικίας.
Η στέγη δεν είναι απλώς ένα οικονομικό ζήτημα. Συνδέεται άμεσα με το δημογραφικό, την ανεξαρτησία των νέων, την οικογένεια και τελικά με την ίδια την κοινωνική συνοχή.
Δεν μπορούμε να ζητούμε από τους νέους ανθρώπους να δημιουργήσουν οικογένεια, όταν ταυτόχρονα καλούνται να αντιμετωπίσουν υψηλά ενοίκια, αυξημένο κόστος διαβίωσης, ανασφάλεια στην εργασία και ελλείψεις στις υπηρεσίες φροντίδας.
Το δημογραφικό δεν αντιμετωπίζεται με επιδόματα και εφάπαξ ενισχύσεις.
Αντιμετωπίζεται όταν ένας νέος άνθρωπος γνωρίζει ότι μπορεί να βρει σπίτι, να έχει αξιοπρεπή εργασία, να εξασφαλίσει θέση σε παιδικό σταθμό και να δημιουργήσει οικογένεια χωρίς να φοβάται ότι κάθε νέο παιδί θα αποτελεί οικονομική δοκιμασία.
Εδώ βρίσκεται και η διαφορά της πολιτικής πρότασης του ΠΑΣΟΚ.
Η πρόταση για το σχέδιο GenRent, με στόχο τη δημιουργία 40.000 κοινωνικών κατοικιών, την αξιοποίηση δημόσιας περιουσίας και την ανακαίνιση υφιστάμενων κτιρίων, κινείται προς μια διαφορετική κατεύθυνση: όχι απλώς διαχείριση του προβλήματος, αλλά αύξηση της πραγματικής προσφοράς προσιτής κατοικίας.
Όμως η συζήτηση δεν μπορεί να σταματά στη στέγη.
Χρειαζόμαστε ένα ισχυρό κοινωνικό κράτος, όχι ένα κράτος που περιορίζεται στη διανομή επιδομάτων όταν το πρόβλημα έχει ήδη δημιουργηθεί.
Χρειαζόμαστε ποιοτικές δημόσιες δομές φροντίδας, επαρκώς στελεχωμένες κοινωνικές υπηρεσίες, ουσιαστική προστασία του παιδιού, στήριξη των ατόμων με αναπηρία, των μονογονεϊκών οικογενειών και της τρίτης ηλικίας.
Οι κοινωνικές υπηρεσίες των δήμων βρίσκονται καθημερινά μπροστά στην πραγματική εικόνα της κοινωνίας: στην οικογένεια που βρίσκεται σε κρίση, στο παιδί που χρειάζεται προστασία, στον ηλικιωμένο που ζει μόνος, στον πολίτη που κινδυνεύει να περιθωριοποιηθεί.
Δεν μπορεί, όμως, η Αυτοδιοίκηση να καλείται διαρκώς να αναλαμβάνει νέες αρμοδιότητες χωρίς την αντίστοιχη στελέχωση και χρηματοδότηση.
Μετά από χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, η απάντηση στα κοινωνικά προβλήματα δεν μπορεί να είναι κάθε φορά ένα ακόμη προσωρινό πρόγραμμα και μία ακόμη εξαγγελία.
Η κοινωνική πολιτική δεν είναι φιλανθρωπία ούτε μηχανισμός διαχείρισης της φτώχειας.
Είναι πολιτική ισότητας, πρόληψης και αξιοπρέπειας.
Για το ΠΑΣΟΚ, το κοινωνικό κράτος αποτελεί βασικό πυλώνα της αναπτυξιακής πολιτικής. Γιατί ανάπτυξη χωρίς κοινωνική κινητικότητα, χωρίς προσιτή κατοικία και χωρίς πραγματική ασφάλεια για την οικογένεια δεν μπορεί να ονομάζεται κοινωνική πρόοδος.
Η Ελλάδα χρειάζεται μια νέα κοινωνική συμφωνία: μια πολιτική που θα συνδέει την ανάπτυξη με τη δικαιοσύνη, την εργασία με την αξιοπρέπεια και την οικογένεια με τη δυνατότητα να σχεδιάζει το μέλλον της.
Οι πολίτες χρειάζονται να αισθανθούν ότι το κράτος λειτουργεί.
Ότι μπορούν να εργάζονται και να ζουν αξιοπρεπώς.
Ότι μπορούν να αποκτήσουν σπίτι.
Ότι μπορούν να δημιουργήσουν οικογένεια χωρίς φόβο.
Ότι όταν χρειαστούν το κοινωνικό κράτος, αυτό θα είναι εκεί.
Η χώρα χρειάζεται πλέον λιγότερες εξαγγελίες και περισσότερες σταθερές πολιτικές που να μετατρέπουν την κοινωνική προστασία από υπόσχεση σε καθημερινή πράξη.
*Αν. Γραμματέας Τομέα Πρόνοιας, Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής
Αν. Γραμματέας Νομαρχιακής Επιτροπής Ε.Α. ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής
