Μητροπολίτης Δημήτριος: Ἡ μοναδική μας ἐλπίδα σ᾽ ἕνα κόσμο ἀτερμόνων διεκπολεμήσεων

ΡΕΥΣΤΟΤΗΤΑ περί τίς ἐξελίξεις στή Μέση Ἀνατολή καί τόν Ἰσλαμικό κόσμο. Ἀναλύσεις σεναρίων καί ἀναπροσαρμογές ἀναλύσεων τρέχουν. Ποιό τό ὄφελος; Στοχευμένες ἐπιθέσεις καί ἀντεπιθέσεις καῖνε κατόψεις τοῦ κόσμου, κατεπειγόμενες νά ἀνεβάσουν γρηγορότερα τή… θερμοκρασία τῆς διεκδικούμενης καί διεκπολεμούμενης γῆς, τῆς ἀπαξιωμένης συνανθρωπότητος. Πότε ἔπαυσαν οἱ πόλεμοι ὡς “οἰκολογία τῆς ἐνιστορίας μας”;

Τά συναρπαστικότερα προτερήματα τῆς ἀνθρώπινης φυσικότητας, ἡ γνώμη καί ἡ γνώση, ἐργαλεῖα πολιτισμοῦ, τά ἐπιχειριάζεται ἡ ἀνακύκληση μιᾶς ἀτέρμονης κυλιόμενης καταφθορᾶς. Πρόσφατα στιγμιότυπά της βλέπουμε νά ἐκτυλίσσονται μέ ραγδαίους ρυθμούς, στήν… ὀθόνη τῆς ἐπικαιρότητας, ἐπί τόσα χρόνια καί μέχρι αὐτήν τήν ὥρα!

Ἡ ἀτέρμων διαδοχή ἐπαλλήλων καί ἀνατρεπτικῶν αἰφνιδιασμῶν στό διεθνή ὁρίζοντα σίγουρα δέν συνιστᾶ τήν προσφορότερη ἀτμόσφαιρα γιά ἑορτασμούς στόν ἱερό μας χρονο-χῶρο, τήν πολιτιστική μήτρα τῆς νεότερης Ρωμηοσύνης (ὅπως εἶπε καί ὁ κ. Πρόεδρος τῆς Δημοκρατίας στό ἐπίσημο γεῦμα τῆς Ἱερᾶς Συνόδου).

Καταφεύγουμε σέ μιά διαλεκτική ἀξιολογήσεων.

Μολονότι κτιστόν ἔκδοχο καί ἐπιλογή ἐθελοτυφλότητος, ἡ “βασιλεία” τοῦ ἄρχοντος τοῦ κόσμου τούτου (βλ. Λουκ. 4:6) διά τῶν συμβατικῶν μορφῶν τοῦ σύγχρονου πολιτισμοῦ ἐξουσίας εὐτελίζει τήν πανανθρώπινη πραγματικότητα καί διεκπολεμεῖ τήν ἐνανθρωπισμένη καί ἐσχατολογική ἄκτιστη βασιλεία τῆς φιλανθρωπίας τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Καί ὅμως! Ἐκπολεμοῦσα ἡμᾶς αὐτή ἀκριβῶς ἡ διακτισία, ἐξ ἀντιθέτου μᾶς παρωθεῖ νά θεολογοῦμε ἀμετεώριστα τό σύμβολο τῆς πίστεως (ἀπό τοῦ “πιστεύω” μέχρι τοῦ “προσδοκῶ”). Ἐκπειράζουσα μᾶς ἐξυπνᾶ νά σκεφθοῦμε καί νά ζήσουμε ὡς ἀναδεκτοί καί προσοικειωμένοι τά δεδωρημένα ἡμῖν παρά Θεοῦ, ὅπως τά ἐκδιδάσκει γιά τούς φωτιζομένους ὁ (ἀνακεφαλαιωτής) εὐαγγελιστής τῆς χριστολογίας, τῆς σταυρώσεως καί τῆς ἀναστάσεως καί τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐσχατολογίας. «Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν· οὐ καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν, ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν… » (Ἰω. 14:27).

Ἀναζητοῦμε τήν θεολογική ἐλπίδα, τήν χριστολογική εἰρήνη. Ὄχι ὡς θρησκειακό ἐπινόημα, ἀλλά τόν ἴδιο τόν Κύριο τῆς δημιουργίας τοῦ κόσμου, τῆς ζωῆς καί τῆς ἀναστάσεώς μας, τήν ἐνυπόστατη ἐλπίδα ἀμετρήτων ἀνθρώπων πού κοινώνησαν μέ τόν ζῶντα Θεό τῆς θείας ἀποκαλύψεως (ἀκόμη κι ἄν ἐπιβίωναν μέσα σέ συνθῆκες κολασμένης ἐνιστορίας).

Αὐτός εἶναι ἡ ἀληθινή αἰσιοδοξία τῆς πανανθρώπινης ἐνιστορίας, ἡ μοναδική ἐλπίδα τῆς δια-παρουσίας μας στόν κόσμο τῶν ἀτερμόνων ἀντιθέσεων καί διεκπολεμήσεων.

Η ΚΥΡΙΑΚΗ τῆς Ὀρθοδοξίας ―τουλάχιστον γιά μᾶς τούς ὀρθοδόξους, τ.ἔ. τούς διορθοδόξους καί συνορθοδόξους― εἶναι μιά ἑορτή δοξολογικῆς εὐχαριστίας τοῦ Χριστοῦ, μιά ἑορτή κυριολεκτούμενου ἐκκλησιασμοῦ, συμμελιακῆς λειτουργημένης ἑνότητος, ἀτομικῆς καί συλλογικῆς μετανοίας, ἀνακαινισμοῦ τῆς καρδιᾶς «ἵνα εἰδῶμεν τὰ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ χαρισθέντα ἡμῖν» (Α΄ Κορ. 2:12).

Αὐτό ἀκριβῶς θελήσαμε νά μεταδώσουμε ἄλλη μιά φορά στήν ἐπαρχία μας, μέ ἐπίκεντρο τήν ἐνορία Ἁγίας Τριάδος Πολυκάστρου, γιά τόν πανηγυρικό-συλλογικό ἑορτασμό τῆς Ὀρθοδοξίας, ἐδῶ στήν πρώτη πόλη μετά τά σύνορα. Τό προαναγγείλαμε ἐγκαίρως καί τό ὑπηρετήσαμε τό κατά δύναμιν, προεξάρχοντες τῆς λειτουργικῆς συνάξεως στόν κατάμεστο ναό, κομίσαντες ὡς ὁρατά σύμβολα τοῦ “πολιτισμοῦ τῆς ἐγχριστώσεως” ἱερά λείψανα Ἁγίων γιά ὁλοήμερη προσκύνηση.

Στή σχετική ἀνακοίνωση διά μέσου τῶν Ἐνοριῶν καί τοῦ ἠλεκτρονικοῦ τοπικοῦ Τύπου δι᾽ ὀλίγων λιτῶν φράσεων ἀναφέραμε τό πρόγραμμα, ἐξηγήσαμε μέ δυό σειρές τήν ἄμεση ἐκκλησιαστική μας κοινωνία μέ τούς Ἁγίους καί ὑποδείξαμε τήν δεοντολογία τῆς προσευχητικῆς “περιπτύξεως σύμπαντος τοῦ κόσμου μας” διά τῆς λειτουργικῆς προσευχῆς-ἀναφορᾶς καί τῆς ἐπικουρίας τῶν Ἁγίων σ᾽ αὐτήν:

«Τήν Κυριακή 1^η Μαρτίου στόν Ἱερό Ναό Ἁγίας Τριάδος Πολυκάστρου, ὅπως ἔχει καθιερωθεῖ ἀπό 34ετίας, θά τιμηθεῖ πανηγυρικά ἡ ἑορτή τῆς Ὀρθοδοξίας. Μετά τό πέρας τῆς θείας Λειτουργίας θά τελεσθεῖ ἡ λιτανεία τῶν ἱερῶν εἰκόνων μέ τήν καθιερωμένη ἐκφώνηση τοῦ Συμβόλου τοῦ Πίστεως καί τά προβλεπόμενα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τυπικοῦ.

»Θά προσκομισθοῦν στόν Ἱερό Ναό τῆς Ἁγίας Τριάδος, γιά νά λιτανευθοῦν καί νά ἐκτεθοῦν σέ ὁλοήμερη προσκύνηση χαριτόβρυτα ἱερά λείψανα τῶν ἁγίων Μαρτύρων πού μεγάλυναν τόν Χριστόν διά τῆς ὀρθοδοξίας καί τῆς ὀρθοπραξίας τους: α) τμῆμα σαρκός ἐκ τῆς ἀφθάρτου χειρός τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Μαγδαληνῆς· β) ὀστοῦν ἀπό τήν δεξιά ὀφρύν τῆς τιμίας κάρας τοῦ ἁγίου Ραφαήλ τοῦ ἱερομάρτυρος· γ) τοῦ ἁγίου Νικολάου τοῦ Πλανᾶ, ἱερέως · δ) Ἐφραίμ ἱερομάρτυρος τῆς Νέας Μάκρης· ε) Εἰρήνης τῆς 12ετοῦς παρθενομάρτυρος· στ) καί Ὀλυμπίας τῆς ὁσιομάρτυρος, Καθηγουμένης, μέ ἕνα ἀπό τά καρφιά τοῦ μαρτυρίου της.

»Μιά λειτουργική καί ἑορταστική εὐκαιρία νά ἐπιβεβαιώσουμε τήν ἑνότητά μας στό ἕνα σῶμα τοῦ Χριστοῦ ὅσοι λατρεύουμε σήμερα ἐν μετανοίᾳ καί ἀληθείᾳ τόν ἅγιο Τριαδικό Θεό μαζί μέ ἐκείνους πού Τόν λάτρευσαν πρίν ἀπό μᾶς ὁλοτελῶς (μέ μαρτυρική ἤ ὁσιακή ἁγιότητα βίου). Καί ἐμεῖς σήμερα μαζί τους συναπαρτίζουμε τήν χαρισμένη ἁγιοπνευματική κοινωνία Του καί τήν ἐκκλησιαστική ἐσχατολογική παρουσία Του. Μιά ἱερή προσκυνηματική εὐκαιρία νά συνικετεύσουμε μαζί μέ τούς Ἁγίους τόν φιλανθρωπότατο Θεό καί Σωτήρα μας γιά τά δεινά πού μαστίζουν τόν κόσμο μας ὅλο, τούς βασανισμένους ἀνθρώπους καί λαούς ὅλης τῆς γῆς, τήν κοινωνία μας, τίς οἰκογένειές μας, τά παιδιά καί τούς νέους μας, τίς καρδιές μας».

***

ΜΑΣ συγκίνησε ἡ εὐαισθησία τῆς εὐλάβειας, τῆς πίστεως, τῆς παραδοσιακῆς ὀρθόδοξης ἀναφορᾶς τοῦ ἐνοριακοῦ πληρώματος καί πολλῶν προσκυνητῶν πού προσήρχοντο ἀνά οἰκογένειες δι᾽ ὅλης τῆς ἡμέρας, μέχρι τό βράδυ πού παραλάβαμε τά ἱερά σεβάσματα τῶν χαριτοβρύτων ἁγίων λειψάνων. Ὁ προϊστάμενος τῆς Ἐνορίας π. Ἐμμανουήλ μερίμνησε νά τυπωθοῦν ἑνιαῖα εἰκονίδια μέ τούς Ἁγίους τῶν προσκυνουμένων ἱερῶν λειψάνων, τά ὁποῖα καί διανεμήθηκαν.

Ὑποδείξαμε ρητά στούς δύο προσμοναρίους κληρικούς μας ἐκ τῶν Ἱ. Μονῶν Παναγίας Γουμενίσσης καί Ἁγίου Ραφαήλ Γρίβας νά ἐξηγοῦν εὐκαίρως-ἀκαίρως στούς προσερχομένους βασικά σημεῖα τῆς ζωῆς τῶν προσκυνουμένων Ἁγίων (εὐκαιρία σύντομης ἄμεσης κατηχήσεως τοῦ λαοῦ μας), καθώς καί τήν τεκμηριωμένη βασική θεολογική πεποίθηση τῆς Ὀρθοδοξίας ὅτι “ἡ χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύματος παραμένει ἐν Χριστῷ καί στίς ψυχές τῶν Ἁγίων καί στά ἐπί γῆς λείψανά τους”. Ὁ φιλανθρωπότατος Θεός μας “μοιράζεται” τούς Ἁγίους μαζί μας, παρέχοντας διά τῶν ἱερῶν λειψάνων τήν εὐλαβική εὐκαιρία τιμητικῆς καί χαριτομετόχου προσκυνήσεως, ἀναμνήσεως τοῦ συναξαρίου, παραδειγματισμοῦ καί αἰσθητῆς ἑνώσεώς μας μέ τούς Ἁγίους, ὅπως πράγματι εἴμεθα ἑνωμένοι στό ἑνιαῖο σῶμα τῆς Χριστοσωτηρίας, τῆς Ἐκκλησίας. Ἐπίσης νά ἐξηγοῦν πολύ λιτά ὅτι αὐτή ἡ ἐσχατολογική ἑνότητα ἐνεργεῖται προπαντός στή θεία Λειτουργία, στήν Προσκομιδή καί στήν ἁγία Ἀναφορά, καί ὅτι κέντρο καί πραγμάτωση αὐτῆς τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἑνότητος εἶναι ὁ Κύριός μας, ὁ μόνος λατρευόμενος.

Στή θεία Λειτουργία μετέσχον πολλοί ἐνορίτες, ἔψαλαν κατανυκτικά καί πανηγυρικά οἱ αὐτάδελφοι Γεώργιος (θεολόγος) καί Στυλιανός (παιδαγωγός), τά ἐκφωνούμενα μέρη (τό “Πιστεύω” καί τό “Πάτερ ἡμῶν”) ἀπέδωσαν ὅπως πάντα τά παιδιά μας, σέ ἕνα κυριολεκτικά κατάμεστο μεγάλο Ναό, ἐνῶ μετέλαβον πολλοί ἐκκλησιαζόμενοι, παιδιά καί ὡριμότεροι.

Στήν ἐπακολουθήσασα λιτανεία τῆς Παναγίας τῆς Γιάτρισσας, τῶν ἱερῶν λειψάνων καί τῶν ἱερῶν εἰκόνων μετέσχον ἐπίσης ὁ Ἀντιπρόεδρος τῆς Βουλῆς κ. Γεώργιος Γεωργαντᾶς, ὁ Δήμαρχος Παιονίας κ. Κωνσταντίνος Σιωνίδης, ὁ Πρόεδρος τοῦ Δημ. Συμβουλίου κ. Ἰωάννης Παντικίδης, ὁ Πρόεδρος τῆς Δ.Κ. Πολυκάστρου κ. Νικόλαος Ρουκούδης, ὁ Γεν. Γραμματέας τοῦ Δήμου κ. Ἰωάννης Ντάτος, ὁ Δημ. Σύμβουλος κ. Στυλ. Γκαϊτατζῆς, ὁ Διοικητής τοῦ 33^ου Μ/Κ ΣΠ Συνταγματάρχης κ. Μενέλαος Νικλαΐδης μέ Ἀξιωματικούς, ὁ Διοικητής τοῦ ΑΤ Πολυκάστρου Ἀστ. Ὑποδιευθυντής κ. Ἀντώνιος Λιακόπουλος καί ὁ πρόσφατα εὐδοκίμως ἀφυπηρετήσας Ἀρχιπύραρχος κ. Χρῆστος Γκαντίδης. Τιμές ἀπέδιδε τάγμα στρατιωτῶν καί παιάνιζε ἡ Δημοτική Φιλαρμονική κατά διαστήματα. Οἱ συλλειτουργοί καί οἱ ψάλτες συνέψαλαν τό ἀπολυτίκιο τῆς ἑορτῆς, κι ἐμεῖς ἐκφωνήσαμε στίς στάσεις τῆς περιμετρικῆς λιτανείας τό “Πιστεύω” καί τά προβλεπόμενα τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ τυπικοῦ, ἐκ τῶν θεολογικῶν ὁμολογιῶν τῆς ἑορταζομένης πανηγύρεως.

ΜΕΤΑ τήν ἀνάγνωση τοῦ ἱεροῦ Εὐαγγελίου δι᾽ ὀλίγων ὑποδείξαμε στό ἐκκλησιαστικό μας πλήρωμα τό λατρευτικό ἦθος τῆς ὀρθοδόξου παραδόσεως ὅπως εἶναι ἀποτυπωμένο σέ ὅλη μέν τήν ὑμνογραφική μας παράδοση, τήν θεοπνεύστως συντεθειμένη, ἐν προκειμένῳ δέ (διά τήν κηρυγματική μας περίσταση) στό γνωστό τροπάριο τῶν κατά Κυριακήν αἴνων τῆς Παρακλητικῆς τοῦ βαρέος ἤχου:

«Τί ἀνταποδώσωμεν τῷ Κυρίῳ περί πάντων ὧν ἀνταπέδωκεν ἡμῖν;…». Ἕνας ποταμός ἱερῶν, θεολογικῶν, σωτηριολογικῶν καί κατανυκτικῶν ἐννοημάτων.

«Ὁ Κύριος [ὁ Θεός τῶν θεοφανειῶν τῆς Π.Δ. καί τῆς ἐναναθρωπήσεως τῆς Κ.Δ., ὁ κατά Κυριακήν πανηγυρικῶς ὑμνολογούμενος] μᾶς ἔδωσε τήν ἐκτισμένη μας ὕπαρξη, κι ἐμεῖς Τοῦ δώσαμε τήν ἰδιογνωμία τῆς πτωτικῆς καταφρονήσεως. Ἦρθε ἐνανθρωπήσας καί μᾶς ἀνταπέδωσε ὅσα θεολογοῦνται ὑμνολογικά στό τροπάριο. Ἐμεῖς τί μποροῦμε νά Τοῦ ἀντατοδώσουμε; Τήν εὐχαριστιακή καί λατρευτική ἀνθομολόγηση καί βίωση τῆς ἐν Αὐτῷ σωτηρίας. Γι᾽ αὐτό λοιπόν θυμόμαστε θεολογικά αὐτήν τήν σωτήρια οἰκονομία Του.

»Γιά χάρη μας, ὄντας Θεός, εὑρέθηκε νά γίνει καί ἄνθρωπος, προσλαβών τήν ἀνθρωπινότητα καί προσφερόμενος στήν ἀνθρωπότητα ὡς σωτηρία, χωρίς νά μᾶς ἐξαναγκάζει. Ἐπειδή τελείως κατεφθάρη ἡ φύση μας, Αὐτός πού μᾶς δημιούργησε καί διά τοῦ Ὁποίου δημιουργηθήκαμε μέ πρότυπο τήν εἰς τά βάθη τῶν αἰώνων σάρκωσή Του καί σωτηριώδη πρόσληψή μας, Αὐτός λοιπόν ἔγινε ἄνθρωπος καί ἔζησε ἀνάμεσά μας, γενόμενος τό κέντρο τῆς ἑνότητάς μας, τό νόημα τῆς ἐνυπαρξίας μας, ἡ πραγματοποιημένη θεουργική σκοπιμότητα τῆς πανανθρωπότητος.

»Βρέθηκε πρός ἐμᾶς τούς ἀχάριστα ἀπορριπτικούς, ὁ ἀρχικός, ὁ νέος καί ὁ αἰωνικός Εὐεργέτης· πρός ἐμᾶς τούς αἰχμαλώτους τῆς φθορᾶς-ἁμαρτίας-θανάτου, ὁ Ἐλευθερωτής· πρός τούς εὑρισκόμενους σέ σκότος βιουμένης ἀνυπαρκτικότητος, ὁ Ἥλιος τῆς δικαίωσης-σωτηρίας-θέωσης. Ἔσπευσε νά καταδεχθεῖ τήν ἐνανθρώπινη σταύρωση τῆς ἄκρας ταπείνωσης-ὑπακοῆς, ὁ ἀπαθής Θεός. Κατέβησε ἐθελούσια μέ τήν ψυχή καί τήν θεότητά Του στόν ἅδη, Αὐτός πού εἶναι καί παραμένει τό φῶς. Ἔτρεξε νά ἐθελοπεθάνει, ἡ Αὐτοζωή. Ἔγινε καί παραμένει ἡ Ἀνάσταση γιά ὅλη τήν ἐκπεσοῦσα ἀνθρωπότητα.

»Κι ἐμεῖς τώρα τί ἀνταποδίδουμε γιά ὅλα αὐτά; Τά προσλαμβάνουμε ἑνωμένοι μαζί Του ὡς Ἐκκλησία καί Τόν δοξολογοῦμε ὁμολογώντας Τον ἀληθινό Θεό καί Κύριό μας, ἐγκεντριζόμενοι στόν Κύριο διά τῆς θείας Χάριτος καί τῆς καθαιρομένης γνωμικῆς μας θελήσεως καί τῆς φύσεώς μας, τῆς ὑπάρξεώς μας».

ΑΥΤΟ εἶναι τό νόημα καί ἡ λειτουργηματικότητα τῆς εἰκονιστικῆς καί εἰκονοφόρου πορείας μας μέσα στήν ἱστορία. Μέ κέντρο ζωῆς τήν λειτουργική θεία ἀναφορά καί κοινωνία. Μέ συμμετόχους τούς τιμωμένους παρ᾽ ἑκάστου καί τούς λιτανευομένους ἑκάστοτε Ἁγίους (μέ ἐπίκουρο τήν καθαγιασμένη λειψανική παρουσία τους εἴτε τήν ἁγιοπνευματική συμπαράστασή τους στίς ἐπικλήσεις μας), μέ συν-ικετεύοντες τόσους Ἁγίους διά τῶν ἱερῶν εἰκόνων τῆς χριστοποιημένης τους ὕπαρξης.

Λιτανεύοντας καί ἐντός τῶν Ναῶν καί ἔξωθεν τῶν Ναῶν, ὡσάν νά θέλουμε νά αἱμοδοτηθοῦμε καί νά αἱμοδοτήσουμε τόν πολυπάσχοντα κόσμο μας, μέ τό αἷμα τῆς καρδιᾶς μας, μέ τήν ἱκετεύουσα παρρησία τῆς Παναγίας καί τῶν τετελειωμένων μελῶν τοῦ ἐκκλησιαστικοῦ σώματος, ὄντας κι ἐμεῖς ἐνσωματωμένοι σ᾽ αὐτήν τήν ζωοποιό καί θεοποιό μεγάλη χάρη τοῦ Χριστοῦ μας.

†Ὁ Γουμενίσσης, Ἀξιουπόλεως & Πολυκάστρου Δημήτριος