Έλλη Φρεγγίδου: Εγώ και ο καρκίνος μου: Η διακοπή της κανονικότητας*

Η διακοπή της κανονικότητας

έρχεται τη μέρα

που τελικά δεν πήρες το παιδί σου

στην ώρα του απ’ το σχολείο.

Τότε που το σώμα σου

δεν στέκει πια

ως μια αυτονόητη παρουσία.

Την ώρα που σε ξαγρυπνά

η υποψία

μήπως υπάρχει η ζωή ερήμην σου.

Τη στιγμή που μια χούφτα αρκεί

για να χωρέσει

όσα δεν βρήκαν θέση

στο άπατο πηγάδι της φιλοδοξίας σου.

Τώρα που πια η ζωή δεν κυλά

-όμοια-

σαν το νερό

μέσα στο ίδιο ποτάμι.

Η διακοπή της κανονικότητας

είναι η αποδοχή του εφήμερου της ύπαρξης.

Εκείνη η μέρα

-η καθημερινή-

που άκουσες «καρκίνος».

(Έλλη  Φρεγγίδου, Δεκέμβριος 2025)

Πριν από ενάμιση μόλις μήνα, προτεραιότητα στη ζωή μου είχαν οι αναρίθμητες υποχρεώσεις μου: η οικογένειά μου, οι γονείς μου, οι πελάτες στο γραφείο, οι εισηγήσεις μου στους φορείς που συνεργάζομαι, οι πολιτικές συναθροίσεις και συζητήσεις. Έφτανα να δουλεύω για πάνω από 14 ώρες τη μέρα, όχι για να βιοποριστώ, αλλά γιατί η αγάπη μου για όσα έκανα κατέκλυζε την ψυχή μου.

Σε ένα, όμως, μέρος αυτής της πολυάσχολης ψυχής υπήρχε μια καρέκλα, μια θέση, όπως αυτές που ξαπλώνεις τα βράδια και βλέπεις τηλεόραση ή βιντεάκια στο Facebook ή στο Instagram. Εκεί σε αυτήν τη θέση, όταν κάποια στιγμή, αποκαμωμένη από την ημέρα με έπαιρνε ο ύπνος, συλλογιζόμουν τις ημέρες που θα ήμουν ελεύθερη, θα διάβαζα αμέτρητα βιβλία, θα πήγαινα τα ταξίδια που λαχταρούσα από παιδί, θα σταματούσα να έκανα πράγματα κινούμενη από το χρέος και την υποχρέωση προς τους άλλους. Φανταζόμουν πως αυτές οι μέρες θα έρχονταν κάπου κοντά στη συνταξιοδότηση, που τότε θα είχα τον πολυπόθητο χρόνο για να ζήσω, όπως πραγματικά επιθυμώ.

Όμως, η ζωή – ο Θεός – η μοίρα, είχαν άλλα σχέδια για μένα και θέλησαν να βαδίσω μια άλλη πορεία, ίσως πιο δύσβατη, αλλά σίγουρα πιο αφυπνιστική για το «εδώ και τώρα» της ύπαρξής μου.

Κι έτσι συναντήθηκα με τον καρκίνο μου. Με αυτόν τον παράξενο και κάπως παρεξηγημένο κύριο, που φορά το σκουρόχρωμο σακάκι του φόβου.

Περιττό να σας πω ότι αρχικώς είχα αποφασίσει να «συνεργαστούμε στα ίσα», με όρους που θα έβαζα κυρίως εγώ. Έτσι, θυμάμαι να βγαίνω από το χειρουργείο και ναρκωμένη ακόμα από τα φάρμακα της αναισθησίας να συνομιλώ με μια κυρία στο τηλέφωνο που «μόνο εμένα εμπιστεύεται ως ψυχολόγο και με μένα μόνο θέλει να κλείσει ραντεβού αυτήν την εβδομάδα». Θυμάμαι να παίρνω εξιτήριο μια Τετάρτη μεσημέρι και την Πέμπτη το απόγευμα να κάνω συνεδρία στο γραφείο μου, εξηγώντας τη σημασία της πρόληψης για τον καρκίνο του μαστού.

Ξέρετε, η αντιμετώπιση των ανθρώπων όταν τους ανακοίνωνα τον καρκίνο μου, με έκανε να αναρωτηθώ το νόημα που έχει το άκουσμα αυτής της λέξης στην κοινωνία μας. Ο φόβος, η έκπληξη, η στεναχώρια, η αμηχανία του «πώς στηρίζω έναν καρκινοπαθή;», κυριαρχούσε στην ατμόσφαιρα. Κορυφαία στιγμή ήταν η αντίδραση μιας κυρίας με την οποία συνεργαζόμουν για κάποιες εισηγήσεις, που μου ανέφερε ότι αν αναβάλλω τη διδασκαλία μου τώρα, αυτό θα έχει επίπτωση στη μελλοντική μας συνεργασία! Αυτό το σχόλιο το αφήνω, απλώς, στην κρίση σας.

Ο καρκίνος, όμως, δεν είναι «η επάρατη νόσος», δεν είναι μια ανίατη ασθένεια, δεν είναι «η παλιοαρρώστια», ούτε χρειάζεται πια να συνοδεύεται η άρθρωση της ίδιας της λέξης από το χαμήλωμα της φωνής, ως ένα μεσαιωνικό ξόρκι ενάντια στο κακό που μας βρήκε. Με τη βοήθεια του Θεού και της επιστήμης ο καρκίνος αντιμετωπίζεται και η πρόληψη, ιδίως στον καρκίνο του μαστού, είναι το ισχυρότερο εργαλείο που οι άνθρωποι διαθέτουμε.

Πολλές φορές, οι θεραπευόμενοί μου με ρωτούν: «Χρειαζόταν να τα περάσω όλα αυτά για να νοηματοδοτήσω αλλιώς τη ζωή μου; Δεν μπορούσε να γίνει όλο αυτό με έναν πιο εύκολο τρόπο;». Και απαντώ: Φαίνεται πως όχι. Χρειαζόμασταν έναν καρκίνο, που τελικώς λειτούργησε προστατευτικά για τη σωματική και ψυχική μας υγεία. Έναν καρκίνο που σήμανε «τη διακοπή της κανονικότητας», αλλά την έναρξη της αληθινής ζωής. Γιατί η ζωή δεν βιώνεται με προθεσμίες. Δεν γίνεται να ζήσω από Δευτέρα. Δεν γίνεται να ζήσω όταν πάρω σύνταξη. Δεν μπορώ να ζήσω όταν μεγαλώσουν και φύγουν τα παιδιά μου από το σπίτι.

Κάθε στιγμή είναι μια σταγόνα από το ποτάμι της ζωής που βρέχουμε καθημερινά τα χέρια μας. Κάθε σταγόνα όμοια, κι όμως, ταυτόχρονα, μια νέα σταγόνα εντελώς διαφορετική.

Όταν μια ασθένεια περνά, αναφερόμαστε σε αυτήν ως «μια περιπέτεια της υγείας μας». Όμως, η περιπέτεια δηλώνει ίσως κάτι πιο ευκαιριακό και λιγότερο καθοριστικό στη ζωή μας.

Εγώ σας καλώ να διαβάσετε αυτήν μου τη δημόσια εξομολόγηση, αυτό το μοίρασμα, ως μια αφορμή για να σπάσουμε τα ταμπού γύρω από τον καρκίνο. Η δική μου νοηματοδότηση της ζωής σε σχέση με την ασθένεια ήταν να δω τον εαυτό μου ως έναν αγγελιοφόρο του μηνύματος της πρόληψης και της ανατροπής των στερεοτύπων που φέρει η νόσος.

Κι ίσως για να μοιραστώ μαζί σας τη σκέψη πως «δεν είναι φρόνιμο να παίρνει την καρδιά μας ό,τι είναι πρόσκαιρο στη γη».

*Να ευχαριστήσω ολόψυχα τους χειρουργούς Γιώργο Συμπιλίδη και Σοφία Τριανταφυλλίδου, τον ογκολόγο Χάρη Καρανικιώτη και τον ακτινοθεραπευτή Ιωάννη Ανδρονικίδη για τον επαγγελματισμό και την αφοσίωσή τους. Εξαιρετικά ωφέλιμες για μένα ήταν, επίσης, οι συζητήσεις με την εκλεκτή ψυχίατρο και συνεργάτη Βάγια Πολυζωίδου με έμφαση στη διεπιστημονική  διαχείριση της νόσου και των ψυχοκοινωνικών της επιπτώσεων.

Δεν θα μπορούσα να μην ευχαριστήσω τον Θεόδωρο Φρεγγίδη, παθολόγο-διαβητολόγο, που οι ιατρικές του συμβουλές εμπεριείχαν τη στοργή της αδερφικής του αγάπης.

Τέλος, να εκφράσω την απέραντη ευγνωμοσύνη μου στον γυναικολόγο Γεώργιο Φραγγίδη, που στέκεται πάντα δίπλα μου με τη σοφία, την ψυχραιμία και τη στιβαρότητα ενός «δεύτερου πατέρα» στη ζωή μου.

*Ψυχολόγος – Ψυχοθεραπεύτρια