Θλίψη, απώλεια και πένθος

Η απώλεια, η θλίψη και το πένθος είναι έννοιες που οι άνθρωποι συχνά χρησιμοποιούν προκειμένου να περιγράψουν τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους όταν ένα αγαπημένο τους πρόσωπο «φύγει» από τη ζωή.

Η απώλεια με τη γενικότερη έννοιά της είναι ένα συναίσθημα που όλοι λίγο έως πολύ έχουμε βιώσει στη ζωή μας. Ο θάνατος, ο χωρισμός, η ξενιτιά, ο αποχωρισμός των φοιτητών από τους φίλους, τους γονείς και το πατρικό τους σπίτι μετά την εισαγωγή τους σε σχολές μιας άλλης πόλης ή χώρας είναι διαφορετικές εκφάνσεις της απώλειας.

Όσοι ασφαλώς έχουν βιώσει το θάνατο ενός πολύ αγαπημένου τους προσώπου υποστηρίζουν ότι ο πόνος που νιώθεις όταν ένας δικός σου άνθρωπος «φύγει» από την ζωή δεν μπορεί να συγκριθεί με καμμιά άλλη μορφή απώλειας. Αυτή η άποψη είναι απόλυτα δικαιολογημένη αν σκεφτεί κανείς ότι ο θάνατος μας φέρνει αντιμέτωπους με την έννοια της «οριστικότητας».

Ένας φοιτητής αποχωρίζεται για λίγους μήνες την ζεστασιά του σπιτιού του, τις παρέες και τους φίλους του και τούτο διοτι ανά διαστήματα επιστρέφει και συναντά όλα όσα του έλειψαν.

Όταν έλθει ο χωρισμός από μια σχέση, έχουμε τη δυνατότητα να κάνουμε μια νέα αρχή με έναν άλλο άνθρωπο, να «επενδύσουμε» αλλού, έχοντας πάντα κατά νου ότι ο άνθρωπος που είχαμε αγαπήσει είναι καλά, αν και μακριά μας.

Όταν κάποιος μεταναστεύει, έστω και μόνιμα, σε μιάν άλλη πόλη ή χώρα μπορεί με αμέτρητους τρόπους να διατηρήσει επαφή με όσους άφησε πίσω του.

Δεν ισχύει όμως τίποτε από όλα αυτά όταν έρθουμε αντιμέτωποι με τον θάνατο.
Γενικότερα, όταν κάποιος πενθεί, δεν υπάρχουν σωστές και λανθασμένες αντιδράσεις για να εκδηλώσει τη θλίψη του. Όλοι μας πενθούμε με τον δικό μας ιδιαίτερο τρόπο και στη χρονική στιγμή που εμείς επιλέγουμε, συνειδητά ή ασυνείδητα.

Για κάποιους, η θλίψη συνδέεται με το κλάμα, για κάποιους πάλι όχι. Για κάποιους η διεργασία του πένθους διαρκεί μήνες ή και χρόνια, για άλλους πάλι λίγες μέρες ή εβδομάδες είναι αρκετές. Η διάρκεια του πένθους δεν έχει πάντα να κάνει με την αγάπη μας για το πρόσωπο που έφυγε από τη ζωή.

Η άρνηση είναι από τις πρωταρχικές και τις πιο έντονες αντιδράσεις των ανθρώπων όταν τους ανακοινώνεται κάτι τόσο δυσάρεστο. Οι περισσότεροι άνθρωποι δεν μπορούν να αποδεχτούν εύκολα αυτήν την οριστικότητα του θανάτου.

Ειδικότερα, όταν το άτομο που έχει φύγει από τη ζωή ήταν αναπόσπαστο κομμάτι από τη ζωή μας, όταν ήταν ένα πρόσωπο που βλέπαμε καθημερινά και είχαμε συνδέσει κατά έναν αυτοματοποιημένο τρόπο την ύπαρξή μας με τη δική του, τότε η αποδοχή του οριστικού είναι μια επίπονη διαδικασία που απαιτεί αρκετό χρόνο και προσπάθεια.

Η ενοχή είναι ένα συναίσθημα που συχνά κατακλύζει τους συγγενείς και τους στενούς φίλους του θανόντος. Άλλοι αισθάνονται ενοχές γιατί δεν προσέφεραν υλικά ή συναισθηματικά σε αυτό το πρόσωπο όλα όσα θα ήθελαν, ενώ άλλοι αναλογίζονται πράγματα που έκαναν ή είπαν και πλήγωσαν το άτομο αυτό.

Οι ενοχές είναι ένα φυσικό επακόλουθο της διεργασίας του πένθους που το βιώνει μια μεγάλη μερίδα ανθρώπων και που συχνά τους βοηθά να «εξιλεωθούν» νοερά.

Μία ακόμη συνηθισμένη αντίδραση πένθους είναι και ο θυμός. Δεν είναι λίγοι αυτοί που «θυμώνουν» με το πρόσωπο το οποίο «έφυγε» από την ζωή, του επιρρίπτουν κατά κάποιο τρόπο ευθύνη για την θλίψη και την μοναξιά που νιώθουν.

Παράλληλα, ο φθόνος είναι ένα συναίσθημα που συχνά εκδηλώνεται από πολλούς ανθρώπους. Έτσι, μπορεί κάποιος να φθονεί τους άλλους επειδή έχουν αυτό που λείπει από αυτόν, τη μητέρα τους, το σύζυγο ή κάποιο άλλο αγαπημένο τους πρόσωπο. Το άτομο μισεί με άλλα λόγια όλους όσους έχουν αυτό που ο ίδιος έχει χάσει.

Οι περισσότεροι από εμάς, κρύβουμε μέσα μας αποθέματα ενέργειας που ούτε και οι ίδιοι ξέραμε ότι τα διαθέταμε. Έτσι ενώ πιστεύουμε πως μια τέτοια «δοκιμασία» είναι πολύ δύσκολη για εμάς, κάποια στιγμή βρίσκουμε τη δύναμη να ξεπεράσουμε κι αυτό το εμπόδιο.

Αυτό ασφαλώς δε συμβαίνει αυτόματα από τη μια μέρα στην άλλη. Ούτε πάντα μπορεί να επιτευχθεί χωρίς τη συνδρομή ανθρώπων που νοιάζονται για εμάς.

Γενικότερα, αν βιώνετε μια περίοδο θλίψης, μιλήστε για αυτό σε κοντινά σας πρόσωπα που εμπιστεύεστε και που νιώθετε ότι σας αγαπούν και σας κατανοούν. Αυτό θα προκαλέσει ανακούφιση και παρηγοριά.

Με τον τρόπο αυτό θα κατανοήσετε το δυσάρεστο γεγονός και έτσι θα το αποδεχτείτε και θα ανακτήσετε τις δυνάμεις σας. Αν νιώθετε ότι δεν έχετε διάθεση να μιλήσετε σε κάποιον για αυτό, εκφράστε τα συναισθήματά σας με άλλο τρόπο.

Ξεκινήστε για παράδειγμα να γράφετε τα συναισθήματα και τις σκέψεις σας, μοιραστείτε τα όσα νιώθετε με τον ίδιο σας τον εαυτό.

Αν τα αρνητικά συναισθήματα και οι δυσάρεστες σκέψεις συνεχίζουν, συμβουλευτείτε έναν ειδικό ψυχικής υγείας προκειμένου να ξεπεράσετε το πρόβλημα και να αποτρέψετε την επιδείνωση των συμπτωμάτων.

Γράφει ο/η

Έλλη Φρεγγίδου
Ψυχολόγος, Πτυχιούχος Α.Π.Θ. Ψυχοθεραπεία Gestalt, Υπεύθυνη Σχολής Γονέων του δήμου Κιλκίς
Περισσότερα

Η κοινωνία διαμηνύει, ότι δεν αξίζει ούτε τέτοια κυβέρνηση ούτε τέτοια αντιπολίτευση

Πολλές φορές ακούω και παρατηρώ την αντιπολίτευση, η οποία ασκείται σε αυτή την μοναδική στα Ελληνικά χρονικά κυβέρνηση, που «απολαμβάνει» η χώρα μας τα τελευταία χρόνια και μου δημιουργείται η απορία: Είναι Περισσότερα →

8 Οκτωβρίου 2017

Τι θα γινόταν αν είχαμε τα βασικά εξασφαλισμένα;

Έστω ότι όσοι συμβιώναμε σε τούτο τον πλανήτη, ανεξαρτήτως του μήκους και του πλάτους στο οποίο βρισκόμασταν, είχαμε τα απαραίτητα για να ζήσουμε χωρίς να χρειάζεται να μοχθήσουμε ή να ανησυχούμε για Περισσότερα →

26 Σεπτεμβρίου 2017

Χωρισμός: Η διάλυση μιας σχέσης και πως να διαχειριστώ τα συναισθηματά μου

Η επιλογή του κατάλληλου συντρόφου και η αρμονία στις ερωτικές μας σχέσεις είναι ζητήματα που καθημερινά απασχολούν τους σύγχρονους ανθρώπους, και ιδιαίτερα τους νέους. Δεν είναι λίγοι αυτοί που υποστηρίζουν ότι η Περισσότερα →

17 Σεπτεμβρίου 2017